Sutjeska - najteža i najslavnija bitka

FOČA - Svake godine 13. juna na Tjentištu kod Foče obilježava se dan Bitke na Sutjesci, koju sa Nacionalnim parkom "Sutjeska" organizuju SUBNOR Republike Srpske i opština Foča.

Veliki broj preživjelih učesnika bitke i njihovi potomci, predstavnici vlasti RS i predstavnici SUBNOR-a iz svih jugoslovenskih bivših republika, kao i brojni posjetioci, prisustvuju obilježavanju ovog značajnog istorijskog događaja.

Tako i ove godine Odbor Vlade za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova 13. juna organizuje obilježavanje Bitke na Sutjesci, koje će biti održano na centralnom spomeniku na Tjentištu.

U Drugom svjetskom ratu na ovim prostorima se odvijala jedna od najtežih i najkrvavijih bitaka koje su partizanske snage vodile protiv združenih njemačko-italijanskih i kvislinških trupa.

Bitka na Sutjesci, odnosno Peta ofanziva ili operacija "Švarc", odvijala se od 15. maja do 15. juna na prostorima Crne Gore, istočne Hercegovine i istočne Bosne, a završne i najkrvavije borbe su se odigrale na području rijeke Sutjeske i okolnim planinama.

U toku tih 30 dana borbe, poginulo je više od 7.365 boraca, 300 komandira i političkih komesara četa i njihovih zamjenika, odnosno 75 kompletnih komandi četa. Među poginulima je i preko 600 žena boraca, od kojih je blizu 300 bolničarki. 

- Nijemci su 14. juna završili operaciju "Švarc" i počeli povlačenje svojih trupa sa Sutjeske. Time je, poslije mjesec borbi u okruženju, završena jedna od najtežih i najslavnijih bitaka koje su jedinice Narodnooslobodilačke vojske vodile u toku rata - priča Dragica Ćurčić, kustos fočanskog Muzeja stare Hercegovine.

Ćurčićeva kaže da niko ne može da ostane ravnodušan kada se pomene Bitka na Sutjesci, a sama je prije četiri godine u Spomen-domu na Tjentištu predstavila izložbu fotografija ove čuvene bitke.

Ćurčićeva kazuje da je u paklu Sutjeske, negdje u urvinama prašume Perućice, nestao Veselin Maleša, a poslije proboja sa Sutjeske i doktor Sima Milošević, profesor na Beogradskom univerzitetu, kao i mladi hrvatski pjesnik Ivan Goran Kovačić, tvorac besmrtne poeme "Jama".

- U proboju preko Sutjeske poginuo je i čuveni junak i komandant Sava Kovačević, pogođen u čelo, koji se nalazio na čelu centra borbenog poretka - istakla je Ćurčićeva i dodala da je od boraca koji su učestvovali u bici na Sutjesci 277 njih proglašeno narodnim herojima.

Za vrijeme bitke na Sutjesci i tadašnji drug Tito se sa svojim borcima neprekidno nalazio u žiži svih zbivanja.

Prema istorijskim izvorima, kada je 9. juna krećući se sa borcima po padinama Ozrena iznad njihovih glava fijuknula atomska bomba, Tito i njegovi pratioci bacili su se na zemlju. Razlegla se strahovita eksplozija, a čim su se malo razišli dim i prašina, Tito je ustao i upitao: "Ima li koga živog?... Ja sam ranjen."

Hitlerovo naređenje

Hitlerovo naređenje pred operaciju "Švarc": "Jedinice su dužne i ovlašćene da u ovoj borbi, bez ograničenja, takođe prema ženama i prema djeci, upotrijebe svako sredstvo samo ako ono vodi uspjehu... Nijedan Nijemac koji se bori protiv bandi ne smije zbog držanja u borbi protiv bandi i njihovih pristalica da bude pozvan na disciplinsku ili vojno-sudsku odgovornost."

Dalmatinska brigada

- Nalazimo se na samoj obali Sutjeske, prikriveni i spremni za prelaz rijeke i napad. Rijeka je nabujala, ali je gazna na pojedinim mjestima. Neprijatelj se ulogorio na zgarištu Tjentišta, vide se šatori i neprijateljski vojnici, i kreće se u koloni od pravca Suhe prema Tjentištu. Mi ćemo padom mraka pregaziti Sutjesku, napasti neprijatelja na Tjentištu i probijati se dalje - navodi se u istorijskim zapisima Štaba Prve dalmatinske brigade.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.