Reforma pravosuđa bez privrednih sudova

U aktuelnoj reformi pravosuđa za pet privrednih sudova nema mjesta. Samo u banjolučkom Osnovnom sudu, rješenje trenutno čeka više od 8.000 privrednih sporova.

PRIVREDNI sudovi u BiH ukinuti su još prije dvije decenije. Prije sedam godina Vlada Republike Srpske je bila pripremila Nacrt zakona kao osnovu za njihovo formiranje, međutim, zbog nedostatka para od te namjere se odustalo. U aktuelnoj reformi pravosuđa za pet takvih sudova opet nema mjesta, iako bi za privredu formiranje nadležnih sudova imalo višestruku korist. Tako bi se na jednom mjestu objedinili registar poslovnih subjekata, sporovi u vezi sa poslovanjem, sprovođenje stečaja i likvidacije, rješavanje privrednih prestupa, izvršenje odluka... Sadašnje rješenje po kojem je većina ovih poslova spala na pet osnovnih sudova u Republici Srpskoj, otežava ionako složenu situaciju u privredi, jer se i po četiri godine čeka na pokretanje postupka. U najvećem sudu u Srpskoj, banjolučkom Osnovnom sudu, rješenje trenutno čeka više od 8.000 privrednih sporova, čime je blokirano između jednu i po i dvije milijardi sredstava privrede. Pomoćnik ministra u Ministarstvu pravde Nikola Kovačević je rekao da su u tom Ministarstvu bili zainteresovani da se ustanove privredni sudovi. - Čak smo uradili i radnu verziju njihove zakonske osnove. Mada bi privredni sudovi po prirodi posla koji bi trebalo da rade bili značajni, još uvijek nisu stvorene materijalne pretpostavke za njihovo osnivanje. U okviru osnovnih sudova imamo privredna odjeljenja koja su nadležna za registar poslovnih subjekata, privredne sporove i sprovođenje stečajnih postupaka i likvidacija - rekao je Nikola Kovačević. Logična pretpostavka je da u postojećim uslovima poslovanja, nepostojanje privrednih sudova usporava i koči rad preduzeća. Međutim, kako kažu nadležni, do daljeg za njih nema para. Šta bi za privredu značilo uvođenje privrednih sudova, predsjednik Konfederacije sindikata Republike Srpske Obrad Belenzada je rekao: - Taj posao je prije dvadesetak godina bio u nadležnosti Suda udruženog rada. Od njegovog gašenja, svi privredni sporovi su u nadležnosti i inače prezagušenih osnovnih sudova, tako da procesi traju godinama. Najnovijim izmjenama Zakona o stečajnom postupku, Vlada od stečajnih upravnika traži mnogo veću efikasnost, ali bez efikasnih sudova teško da će takvi zahtjevi biti i ostvareni. Drugim riječima, dok se razne parnice po osnovu privrednih sporova vode godinama, od stečajnih upravnika se očekuje da u roku od jedne godine završe stečaj. Privredne ili trgovinske sudove imaju i susjedne, kao i mnoge zemlje Evropske unije. O njihovoj specifičnoj ulozi i značaju najbolje svjedoče sami privrednici. Svaki pokušaj da na sudu namire svoja potraživanja završava se sporovima koji traju godinama. Do donošenja konačne sudske presude, pojedini privredni subjekti čak i bukvalno nestaju. U takvoj situaciji logično je pitanje - kakva je svrha presude, ako njeno izvršenje nije moguće? Na osnovu svega nije teško zaključiti da je zbog nepostojanja privrednih sudova mnogo izgubljeno i s aspekta privatizacije. Da su postojali, privatizacija je mogla imati sasvim drugačiji tok. U krajnjem, ako otvaramo vrata za dolazak poslovnih partnera i investitora, čisti odnosi u segmentu privrednih tokova su neminovnost. Drugim riječima, Republika Srpska će morati raščistiti sa privrednim potraživanjima i nesolventnom privredom. Milijarde maraka neriješenih potraživanja koji kupe prašinu u sudskim spisima trebalo bi biti dovoljan argument da se na ovom polju mora nešto korjenito mijenjati. N. RISOJEVIĆ SARADNjA Predsjednik Komisije za hartije od vrijednosti Miodrag Jandrić je jasan po pitanju značaja zaštite interesa investitora. - Sve institucije u Republici Srpskoj su bitne za proces zaštite prava investitora - sudovi, advokatska udruženja... Komisija ima zadatak da zaštiti prava trgovanja. Vrlo je bitno da sudski sistem efikasno funkcioniše u procesu zaštite. Imamo izuzetnu saradnju sa Centrom za edukaciju sudija i tužilaca, registarskim sudovima... Kroz neposrednu saradnju pokušavamo da povežemo sve što se zove država, privreda, tržište kapitala... - rekao je Miodrag Jandrić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.