Propadaju stećci u Maloj Gostilji

VIŠEGRAD - Jedna od najljepših nekropola stećaka na teritoriji višegradske opštine u mjestu Crkvine u selu Mala Gostilja kod Višegrada propada, zarasta u korov i šiblje, a izložena je klizištima i odronima zemlje i kamenja.

Miloje Joksimović, mještanin ovog sela ispod brda Gostilja, na kome raste Pančićeva omorika, kaže da seljani stećke nazivaju rimskim kamenjem, mramorovima ili biljezima, ali da ih ne diraju jer smatraju da bi time oskrnavili grobove pokojnika.

- Zanimljivo je, a to se s koljena na koljeno prepričava u mojoj porodici, da su za vrijeme vlasti Austrougarske monarhije neki naučnici pokušali da odvezu u Sarajevo jedan od najljepših stećaka sa Crkvina. Onu su napravili specijalnu dizalicu i ogromne saonice i sa pet pari volova povukli stećak prema seoskom putu. Saonice su se pod teretom prolomile i kameni biljeg je ostao tu, pomjeren samo pedesetak metara od mjesta gdje je prvobitno stajao - priča Joksimović.

On dodaje da su se doskora vidjeli dijelovi saonica kako vire ispod ogromne kamene gromade.

U selu "kola" predanje da je duh pokojnika spriječio kradljivce spomenika da ga odnesu. Priča se i da je jedan stručnjak, koji je organizovao akciju prevoza stećka, pri povratku u Višegrad, na raskrsnici puteva kod Zemine kuće, pao s konja u potok i jedva živu glavu izvukao.

Ovaj stećak sandučar, kome se nije dalo da "ode" iz Gostilje, ukrašen je ornamentima, a s obje bočne strane u reljefu je isklesan pokojnik kako leži, a pored njega je i njegov štap.

Na jednom od stećaka, koji se nalazi na kapiji pravoslavnog groblja, s jedne strane je urezan jedan, a s druge tri lika. Ovaj nadgrobni spomenik je još očuvan, iako su mu reljefi već "izlizani" od kiša i snjegova.

Nekropola kod Andrićeve kuće, koja se nalazi nedaleko od ove u Crkvinama, je propala, a stećci teški i po nekoliko tona su prevrnuti, potonuli, a neki ispucali i prepolovljeni. Brijeg na kome se oni nalaze skoro je u potpunosti zarastao u šiblje.

Kameni biljeg

Na teritoriji višegradske opštine nalaze se 53 nekropole stećaka od kojih je najveća u selu Klašniku, a koja ima oko 460 kamenih biljega. U Bosni i Hercegovini, prema popisu iz 1981. godine, postoji 60.000 stećaka.                      

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.