Nasljeđe srpskog naroda zaštićeno – restauracija Čajničkog jevanđelja i odbrana kulture

ISTOČNO SARAJEVO – Kroz zbornik „Srpski srednjovjekovni spomenici iz Bosne i Huma. Proučavanje Čajničkog jevanđelja“, raskrinkan je pokušaj prikazivanja svih srpskih rukopisa iz savremene BiH kao "bosanskih", kad već ne mogu biti utvrđeni kao "jeretički" kroz odvajanje od srpskog kulturnog korpusa.

Kaže to član Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH iz Republike Srpske Anđelina Ošap-Gaćanović  nakon što je sinoć je u Administrativnom centru Vlade Republike Srpske u Istočnom Sarajevu predstavljen ovaj zbornik. 

Ošap Gaćanović ističe da je zbornik rezultat multidisciplinarnog naučnog istraživanja srpskog pisanog nasljeđa u Hercegovini i Bosni, kao i istorijskog i teološkog proučavanja Čajničkog jevanđelja u kome je učestvovalo čak 24 međunarodnih naučnih institucija i respektabilnih imena iz nauke. 

-  Ovo četvorojevanđelje nastalo je u okrilju Srpske pravoslavne crkve prije više od 600 godina i danas se čuva u riznici SPC u Čajniču.  Čajničko jevanđelje izučavano je, ne samo tekstološki, kako to rade ovi s „bosnistike“ (ne bi li ga tako utvrdili kao "bosanski rukopis"), već i teološki, kroz njegovu jevanđeljsku biblijsku suštinu i upotrebu koja je neodvojiva od pravoslavlja, ali i istorijski, kroz pogled na vlasteline naručioce i političke i društvene prilike vremena u kom je nastalo – istakla je Ošap Gaćanović. 

Čajničko jevanđenje je, podvukla je, pisano srpskom rukom.

- Kako je mitropolit fabrobosanski Hrizostom i rekao u oktobru 2023. godine iz njega su služene liturgije u Srpskoj pravoslavnoj crkvi duže od 600 godina, i ono je u svemu odraz kulture i vjere srpskog naroda iz istorijske Bosne i Huma, a i savremene - dodaje. 

 U njemu, ponavlja Ošap Gaćanović, nema ničega jeretičkog, bosanskog, ni bošnjačkog. 

- Dugogodišnji pokušaji „bosnistike“ da sve srednjovjekovne rukopise iz Bosne tumače kao jeretičke rukopise nekih drevnih bogumilskih "Bošnjana" i da, kako reče jedan učesnik, našim kulturnim nasljeđem popunjavaju ogromne rupe u svom kulturnom identitetu, potpuno je raskrinkan. Galama iz Sarajeva, nastala zbog restauracije Čajničkog jevanjđelja, samo je ukazala Srbima da je vrijeme da razbiju ove mitove o nekom navodnom "bosanskom jezičkom nasljeđu" i zaštite srpsko ime, i srpsku pisanu riječ u ovoj zemlji koja je oduvijek bila srpska zapadna zemlja – zaključila je Ošap Gaćanović. 

Crkvena organizacija Čajniče 2007. godine je dala saglasnost da Čajničko jevanđelje bude definisano kao nacionalni spomenik BiH, ali zajedno s ostalom crkvenom imovinom, da bi 2013. godine Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH donijela odluku u kojoj, između ostalog, piše da je iznošenje ovog nacionalnog spomenika iz BiH zabranjeno. 

Problem je nastao prije tri godine kada je jevanđelje poslato u Srbiju na restauraciju, a iz Sarajeva su došle i prijetnje institucijama Srpske jer su omogućile slanje ovog dobra na dodatnu zaštitu. U FBiH su to predstavili kao „kidnapovanje” dokumenta za koji tvrde da je "jedini pisani spomenik crkve bosanske koji se nalazio u BiH".

Srednjovjekovni rukopis nakon restauracije i konzervacije u Srbiji vraćen je u crkvu Uspenja Presvete Bogorodice u Čajniču.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.