Lile lilaju jer siromasi lampe nemaju

BIJELjINA - Petrovdanskim običajima u semberskoj ravnici poklanja se velika pažnja. Zato su i ove godine, uoči velikog pravoslavnog praznika Svetih apostola Petra i Pavla - Petrovdana, u svim crkvenim portama, na seoskim raskrsnicama, po sokacima i na utrinama paljene lile koje su poodavno zauzele značajno mjesto u običajnom kalendaru ravničara.

Petrovdansko lilanje ima značajno mjesto u svekolikom životu ravničara i ušlo je poodavno u njihov običajni kalendar, slično paljenju badnjaka, đurđevdanskom uranku i drugim.

- Petrovdanske lile u naše doba simbolično podsjećaju na vremena teških stradanja hrišćana, kada su ih njihovi protivnici vezivali za drvene stubove, posipali katranom i smolom, a potom ih palili. Hrišćani su tada gorjeli kao buktinje. Lile nas, dakle, podsjećaju na stradanja hrišćana, ali i vrijeme kada su se oni krili po pećinama i katakombama i vršili svoje obrede - kaže protojerej stavrofor Risto Mirković i dodaje da su u prolazima do mjesta gdje su služili liturgije paljene buktinje, koje su gorjele i osvjetljavale put. Tako gore i sadašnje lile.

- Naša pravoslavna crkva prihvatila je petrovdansko lilanje u spomen stradanjima prvih hrišćana na lomačama - kaže Mirković, koji već dugi niz godina organizuje lilanje uoči Petrovdana kod crkve u semberskom selu Brodac.

Lile su nekada nosili mladići, trčeći sa zapaljenim lilama unakrst kroz selo, zvoneći zvončićima i klepetušama čime su, simbolično, tjerali bolesti i nevolje od sela i imovine. Noseći lile mladići su pjevali "Sveti Petre, dobro tvoje veče. Lile lilaju jer siromasi lampe nemaju..."

- Ponegdje je bio običaj da se lilarima pokloni zarac, posebno pripremljen komad sira, sušen danima prije toga na brdilu tkačkog razboja - podsjeća sveštenik Mirković.

Zaštitnička moć

U Semberiji se vjeruje da lile imaju zaštitničku moć - da svojim plamenom spaljuju sve bolesti, posebno stoke, te da te godine u vajatima, mljekarama i kućama bude dosta mlijeka, sira i kajmaka.

- U podmajevičkom kraju poslije lilanja štapovi na kojima je gorjela lila ubadaju se u povrtnjake, jer se vjeruje da oni štite povrće od nevremena i biljnih bolesti. Mi sada kod bročanske crkve poslije lilanja sve te štapove stavimo na gomilu i zapalimo, čime i na taj način podsjećamo na stradanja hrišćana - kaže proto Mirković, podsjećajući da djeca u tom kraju noseći lile pjevaju.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.