Gavrilo Princip, mjesto u istoriji

Beograd - Sljedeće godine navršava se vijek od početka Prvog svjetskog rata čiji je jedan od povoda bio i atentat Gavrila Principa na prestolonasljednika Franca Ferdinanda.

Postoji opasnost da se na jubilej baci sjenka, pokušajem nekih institucija u BiH da Gavrila Principa proglase teroristom, tvrde u Republici Srpskoj, objavio je portal RTS-a.

U susret 100-godišnjici Sarajevskog atentata, koja se u junu sljedeće godine obilježava u Sarajevu, postoje indicije da bi taj događaj - neposredan povod za početak Prvog svjetskog rata - mogao da dobije novo tumačenje.

Zvanična Banjaluka tvrdi da neke institucije BiH, Gavrila Principa koji je počinio atentat na austrougarskog prestolonasljednika Franca Ferdinanda, pokušavaju da proglase teroristom.

U okolini Grahova, uspomenu na srpskog junaka čuvaju ruševine rodne kuće.

Još se na kamenu u Obljaju naziru inicijali, koje je još kao dječak uklesao Gavrilo Princip, u želji da ostavi trag.

U unutrašnjost njegove rodne kuće rizično je i zavirivati.

Plac godinama ničiji, sada je opštinski, a na ruševini je najčešće Mile, potomak Principa i sam pritisnut problemima povratnika.

- Za mene lično ovo je i temelj i krov, za mene lično pošto ja to gledam sa druge strane, za razliku od ostalih ljudi, jer kažem za mene je Gavrilo kletva i zakletva. O kući danas ne vodi niko računa, zato što je ovo mjesto 98 odsto srpski živalj ni danas ne može da javno kaže da je to rodna kuća Gavrlila Principa, da se popravi ta kuća i da to bude muzej kakav je bio do prije ovoga rata - rekao je Mile Princip.

A bila je to kažu prava znamenitost kraja.

Gornji drveni dio kuće, kompletna unutrašnjost, ognjište pa i najvredniji eksponat, originalan plan atentata izgorjeli su u ratu 1995 godine, od detalja iz kuće Gavrila Principa sačuvano je samo par šerpi i zarđala brava.

Po tavanima u selu nakupilo bi se nešto eksponata.

Obnova kuće i istina o Gavrilu Principu, sve važniji u susret stogodišnjici Prvog svjetskog rata.

Francuska je inicijator manifestacije “Sarajevo, srce Evrope”, a organizator je Sarajevo.

Republika Srpska sumnja u dobre namjere.

Predsjednik Milorad Dodik tvrdi da se uveliko falsifikuje istorija, u pokušaju da se Gavrilo Princip prikaže kao preteča srpskog terorizma, a Srbi okrive za rat.

- Republika Srpska je odbila da učestvuje u tome. Nepodnošljivo je, nije ljudski, da ne govorim da je nekorektno politički da mi prisustvujemo promociji i da damo svojim učešćem značaj podizanju spomenika Franca Ferdinanda koji će, očigledno, jedino ako to stranci ne spriječe, ovi u Sarajevu sigurno dignuti. Ipak, vidjećemo kako će to ići, meni je svejedno neka stave. Što se mene tiče, Gavrilo Pricip nije otišao u Beč i tamo izvršio atentat da bi se smatrao teroristom, nego je to učinio u Sarajevu gd,e je u to vrijeme bila dominantna većina Srba, borio se za slobodu naroda - kaže Dodik.

Stope Gavrila Principa na mostu na Miljacki zalivene su, njegova bista završila u nekom magacinu.

Da postoje dublji razlozi nastojanja da se sarajevski atentat, koji je bio povod Prvom svjetskom ratu, označi kao njegov uzrok, na Srbe svali odgovornost i to poveže s posljednjim ratovima na prostorima bivših jugoslovenskih republika, tvrdi banjalučki profesor Predrag Lazarević.

Ključnim paradoksom smatra ideju o postavljanju spomenika austrougarskom prestolonasljedniku u Sarajevu.

- Tu bi se onda precrtao Princip. Ako bi se ostavile stope i Principov muzej, s druge strane podigao spomenik Francu Ferdinandu, onda bi se te dvije stvari potpuno izjednačile sa našeg stanovišta i našeg ugla gledanja i stvarnih istorijskih činjenica - kaže Lazarević.

U Andrićgradu, u kojem se glavna ulica zove Mlada Bosna, zamišljenom da bude brana prekrajanju istorijskih činjenica o Prvom svjetskom ratu, Republika Srpska centralnu vidovdansku manifestaciju najavljuje za sljedeću godinu.

Sa druge strane BiH, kuća Gavrila Principa, čuva uspomenu na junaka i čeka rekonstrukciju.

Vlasti Grahova, takozvanog Kabriolet grada, čiji se obnovljeni krovovi na prste mogu prebrojati, tvrde da bez donatora novac ne mogu da obezbijede.

- Nismo u poziciji da u svom budžetu planiramo neka sredstva za takvu namjenu. Svjedoci smo da se istorija ponovo kreira, a oni koji su bili heroji sada su teroristi, međutim, mi imamo jednu zaista dobru ideju, da naši zemljaci koji žive u Srbiji i širom svijeta hoće da iz sopstvenih sredstava obnove kuću u autentičnom smislu, kakva je bila kuća Gavrila Principa. I to je ono što je najbitnije da se sačuva, da mi znamo kakav je bio Gavrilo, a kako to neko drugi posmatra to je stvar politike i ličnih odnosa koji vladaju u BiH - kaže Uroš Makić, načelnik Opštine Grahovo.

A kakav je bio Gavrilo, njegov potomak zna samo iz anegdota.

- On, na primjer, sa 50 metara kamenom gađa kravu i pogodi je u rog. A, sa starijim momcima se volio pobiti - kaže Mile Princip.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.