Film 'Ponor' otkriva užasni zločin nad kraljevim vojnicima

PALE - Na Filozofskom fakultetu na Palama večeras je prikazan dokumentarni film "Ponor-pravo na sjećanje" o partizanskom zločinu nad pripadnicima Jugoslovenske vojske u otadžbini na prostoru Miljevine kod Foče 1945. godine, a autori ostvarenja - profesori i učenici fočanskog Srednjoškolskog centra poručili su da vojnici zaslužuju pravo na sjećanje i istinu.

Fočanski srednjoškolci snimali su godinu dana dokumentarni film nazvan po jednoj od jama u koju su partizanima bacali zarobljene vojnike. Scenario i režiju potpisuju profesori srpskog jezika Branka Grujićić i istorije Rajka Golijanin.

Grujićićeva je izjavila novinarima da su ponosni na ono što su uradili, posebno što se kulturom sjećanja bave dugi niz godina.

Ona je rekla da je jedan od razloga za snimanje filma to što je ovaj događaj stavljen u zapećak i godinama se o njemu nije govorilo, tako da je bilo interesantno istraživati sve te podatke.

"Kada govorimo o stradanju mlade kraljeve vojske, to se desilo 1945. godine kada je rat bio zvanično završen. Mladi vojnici su se povlačili, a partizanske jedinice su napravile veliki zločin na tom prostoru", navela je Grujićićeva, dodajući da nema mnogo podataka u vezi sa ovim događajem pa su u film, osim istorijskih činjenica, uvrstili narativni i igrani dio kako bi mogli osmisliti cijelu ideju.

Ona je rekla da su potomci vojnika godinama vjerovali da su im tu odmazdu napravili Fočaci, tako da je značajno da se kaže ko stoji iza jednog takvog zločina.

Prema njenim riječima, opština Foča i fočanska Boračka organizacija podržale su inicijativu da na mjestu na kojem postoji samo jedan krst bude izgrađen memorijalni kompleks u znak sjećanja na te mlade ljude.

Dekan Filozofskog fakulteta na Palama Vladan Bartula rekao je da je kultura sjećanja najvažnija u životu, te da hrišćanska kultura i srpski identitet počiva na tome.

"Nema života bez pamćenja i kao narod ne možemo dalje kroz istoriju bez sjećanja na najvažnije istorijske trenutke. Žrtveno stradanje našeg naroda spada u najviše vrijednosti koje ne smjemo zaboraviti jer nas opominje kakvu smo tešku, burnu stradalničku istoriju imali, iz koje treba nešta da naučimo", istakao je Bartula.

Prikazivanje filma organizovala je Boračka organizacija opštine Pale, a predsjednik Komisije za negovanje tradicije, kulture, sjećanja i pamćenja ove organizacije Radoje Vojvodić rekao je da su prije 80 godina mladići likvidirani bez suda, ali da njihove sjene i danas lebde.

On je zahvalio profesorima fočanskog Srednjoškolskog centra i učenicima koji su se potrudili da snimaju ovaj dokumentarac.

Kraljevi vojnici iz Srbije su muki i na prevaru ubijeni od partizana u maju 1945. godine i bačeni u jame kod Miljevine.

Koristeći istorijske izvore i medijske izvještaje u kojima se prenose svjedočenja mještana Miljevine, đaci u filmu navode da su partizanski zarobljene vojnike povezivali žicom u kolonama dovodili do jame Ponor, jednog bi ubili i on bi ostale povlačio za sobom, nakon čega se iz jame danima čulo zapomaganje.

O ovom užasnom zločinu moralo se ćutati jer su pripadnici Ozne, a kasnije Udbe, hapsili i likvidirali svakog ko bi javno pričao o tome.

Tačan broj stradalih vojnika Jugoslovenske vojske u otadžbini, što u borbama na Zelengori, što u likvidacijama nakon predaje, nikada nije utvrđen.

Nije utvrđeno koliko ih je ubijeno nakon zarobljavanja, a jame u koje su bačeni nikada nisu u potpunosti istražene.

Istoričari navode da je, prema procjenama, u najveće stratište - jamu Ponor bačeno od 700 do 2.200 vojnika.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.