Da se ne zaboravi stradanje nedužnih

TREBINjE - Idejni projekat obnove crkve u Prebilovcima, koji su ustaše juna 1992. godine minirale i srušile do temelja, završen je početkom ove godine.

Mještani Prebilovaca su 1991. godine na mjestu stradanja velikog broja Srba u Drugom svjetskom ratu počeli da prave hram, a njegove temelje je osveštao je srpski patrijarh Pavle 4. avgusta 1991. godine. Istog dana, poslije 50 godina, sahranjeni su i zemni ostaci oko 4.000 Srba. Među njima je bilo i 500 žena i djece iz Prebilovaca, koje su ustaše žive bacili u Šurmanačku jamu kod Međugorja, duboku 66 metara. Mošti svih njih su svečano položene u kriptu Spomen-crkve.

Hrvatske vlasti, bojeći se istine o ustaškim zločinima, koje su počinili nad Srbima u Drugom svjetskom ratu na području Hercegovine, nasrnule su 1992. godine na mučeničke kosti i hram u Prebilovcima, u kome su tek bile sahranjene. Spomen-crkva je srušena do temelja, teren na kojem se nalazila poravnat, da bi na njemu i oko njega bila napravljena deponija. Sudbina moštiju mučenika ostala je nepoznata do danas, o njoj se u javnosti ćutalo, iako se radi o teškom ratnom zločinu.

Autor projekta hrama je arhitekta Predrag Ristić, iza kojeg se nalazi više poznatih hramova među kojima je i Hercegovačka Gračanica. Koautor projekta hrama koji će se nalaziti na Kravarici, na ulazu u Prebilovce je autorov sin Sava Ristić. Bavljenje crkvenom arhitekturom je porodična tradicija Ristića. Prije četiri generacije to je utemeljio djed i pradjed autora Milan Tabaković (1860 - 1946) iz Arada, porijeklom Hercegovac iz Bileće, projektovanjem crkve na stratištu Srba Hercegovaca u Aradskoj tvrđavi 1915. godine.

Ristić kaže da je dobio blagoslov preosvećenog vladike Grigorija i predao mu prvu inicijalnu idejnu skicu u samom početku rada. Prebilovci su većim dijelom i danas u ruševinama, a Srbi iz ovog kraja raseljeni su po svijetu.

Jerusalim u Hercegovini

Obnova minirane crkve u Prebilovcima, nad njenim kraterom, ponuđena je, kako kaže autor, "kao slikostojiteljka arhitekture kompleksa crkve Vaskresenja sa crkvom Svetog Groba u Jerusalimu".

- Naravno, nije riječ o bukvalnoj kopiji već novom projektu kojim se duh i atmosfera jerusalimskog hrama prenosi u Prebilovce. Hram će biti podignut iznad postojećeg kratera porušene crkve i uništenog groba nevino postradalih žrtva u Drugom svjetskom ratu - rekao je Ristić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.