Bukova Kosa u vrtlogu sumnji i dima

BANjALUKA - Najnovija mjerenja kvaliteta vazduha na lokaciji Bukova Kosa kod Prijedora pokazuju da je koncentracija zagađujućih materija ispod graničnih vrijednosti, međutim aktivisti, koji se već mjesecima protive radu rudnika, tvrde da lignit gori nakon svake kiše ispuštajući u atmosferu otrovne supstance čime se direktno ugrožava zdravlje mještana.

Članovi neformalne grupe građana "Prijedor se budi", koji već tri mjeseca kroz proteste u gradu na Sani insistiraju na zatvaranju rudnika, ponovo apeluju na nadležne da spriječe zagađenje vazduha izazvano samozapaljivim lignitom iz rudnika na Bukovoj Kosi. Tvrde da je ovaj ugalj lošeg kvaliteta, posebno u prisustvu vlage, ispušta toksične materije koje ugrožavaju zdravlje ljudi čije su kuće udaljene samo nekoliko metara od rudnika.

- U noći između ponedjeljka i utorka padala je kiša nakon čega se lignit ponovo zapalilo. On ne gori otvorenim plamenom, dimi se, te na taj način ispušta štetne supstance poput sumpora, olova, žive, arsena i kadmijuma. Mještani Bukove Kose se u isparanjima teških metala guše otkako je počelo kopanje uglja koji se, prema procjenama stručnjaka, nije smio dirati jer sadrži prevelike količine sumpora, između 9 i 15 procenata, dok je normalna granica za eksploataciju pet procenata - tvrdi aktivistkinja grupe "Prijedor se budi" Jelena Topić. 

Ona je za "Glas" istakla da se u zagađenje vazduha može uvjeriti svako ko ode na Bukovu Kosu i tamo se zadrži određeno vrijeme.

- Pčela tamo više nema, a naš instrument za tačkasto mjerenje na lokaciji ponekad prikazuje veliko zagađenje. Uskoro ćemo nabaviti aparat za mjerenje koncentracija sumpora, a planiramo ugalj poslati na hemijsku analizu kako bi znali precizno kakva je situacija. Nijemci su 70-ih godina prošloga vijeka planirali tu vaditi rudu, ali je investicija zahtijevala velika ulaganja, podzemni rudnik, posebna sredstva zaštite po okolinu, pa su odustali. Sadašnji investitor "Drvo eksport" ništa od toga nema, sprovodi neodgovorno rudarstvo, a lokalne i republičke institucije zatvaraju oči pred problemom - priča Topićeva.

Tragom ovih tvrdnji, "Glas Srpske" je od Republičke uprave za inspekcijske poslove zatražio informacije o kontrolama na terenu, a u odgovoru koji smo dobili navodi se da je postupajući po nalogu inspektora preduzeće "Drvo eksport" iz Teslića izvršilo vanredno mjerenje i analizu kvaliteta vazduha zagađujućih materija na lokaciji eksploatacije i lagerovanja mrkog uglja  na ležištu Bukova Kosa.

- Mjerenja kvaliteta vazduha radio je Institut za zaštitu i ekologiju RS 29. i 30. maja ove godine, a deset dana kasnije inspektoru je dostavljen izvještaj u kojem je navedeno da se iz predstavljenih podataka prema Uredbi o vrijednostima kvaliteta vazduha i na osnovu analize, može zaključiti da su sve mjerene srednje dnevne vrijednosti koncentracija zagađujućih materija u životnoj sredini, ispod graničnih vrijednosti - rekli su iz Inspektoratu RS.

Naglasili su da su ekološkom dozvolom propisane i mjere zaštite od samozapaljenja uglja, te da je istom precizirano da je preduzeće koje vrši eksploataciju dužno preduzeti preventivne mjere za zaštitu od požara.

- S obzirom na to da je ekološka dozvola izdata nedavno, te da se uslovi iz iste trebaju poštovati i ispunjavati u toku trajanja dozvole koja važi pet godina, gdje se izvršenje određenih obaveza definiše periodično, tek sa protekom određenog perioda i rokova, možemo govoriti o praćenju, izvršenju i pridržavanju ekološke dozvole - kazali su u Inspektoratu RS.

Ekološku dozvolu ,"Drvo eksport" dobio je 8. maja ove godine, a izdalo je Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS u kojem su za "Glas" kratko rekli da su time svoj dio obaveza, u skladu sa nadležnostima, ispunili te da je za sprovođenje mjera nadležan investitor, a za kontrolu republička inspekcija.  Dodali su da na njihovu adresu nije stigla nijedna primjedba građana koja se odnosila na rad rudnika.

PODRŠKA UN-a

Jelena Topić kaže da su prošle sedmice imali sastanak sa specijalnom izvjestiteljkom Ujedinjenih nacija za ljudska prava Meri Laulor, te da su dobili punu podršku od te svjetske organizacije.

- Ona nam je obećala da će izvršiti pritisak na naše vlasti i nadležne institucije da se rudnik lignita u Bukovoj Kosi zatvori. Napominjem da je jedna od prvih parcela koja je ustupljena za rudnik bila u vlasništvu grada, nakon čega je i određeni broj mještana prodao svoje zemljište investitoru - pojasnila je Topićeva. 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.