Jaje dinosaurusa naučnicima priredilo "kristalno" iznenađenje

PEKING - Jaje dinosaurusa veličine grejpfruta iz fosilnog ležišta u Kini priredilo je paleontolozima ogromno iznenađenje. Umjesto embriona ili sedimenta dinosaurusa, bilo je ispunjeno blistavim kristalima kalcita koji su oblagali unutrašnju ljusku.

Neobično jaje dinosaurusa istraživačima pruža jedinstven uvid u strukturu ljuske i procese njenog očuvanja. Reč je o jajetu koje do sada nije bilo poznato nauci, a pripada vrsti shixingoolithus qianshanensis, identifikovanoj u naučnom radu iz 2022. godine, zasnovanom na istraživanju koje je predvodio paleontolog Ćing He sa Univerziteta Anhui u Kini. Ovo otkriće spada i među prve dokaze o prisustvu dinosaurusa u formaciji Čišan, staroj oko 70 miliona godina, u basenu Ćianšan, području koje je do sada bilo poznatije po fosilima paleocenskih kornjača, sisara i ptica.

Pronađena su ukupno dva jajeta, oba svrstana u isti „rod“ klasifikacije jaja, odnosno oogenus. Kako nijedno od njih ne sadrži embrion, a nijedno jaje roda shixingoolithus do sada nije povezano sa fosilizovanim skeletom, istraživači navode da nije moguće sa sigurnošću utvrditi koja je vrsta dinosaurusa položila ova jaja.

Ipak, naučnici su uvjereni da je riječ o jajima dinosaurusa, jer mikrostruktura ljuske više odgovara jajima drugih dinosaurusa nego jajima gmizavaca ili ptica. Upravo je ta mikrostruktura navela Hea i njegove saradnike na zaključak da je u pitanju nova vrsta jaja.

Detaljna analiza ljuske, uključujući način kristalizacije kalcita, može da pruži dragocjene podatke o uslovima životne sredine u kojima je fosil nastao i bio očuvan.

„Da bi se mineralni kristali formirali unutar jajeta dinosaurusa, potrebno je da se desi nekoliko stvari. Prvo, embrion mora da istruli, ostavljajući jaje prazno. Zatim, podzemna voda polako prodire u praznu ljusku kroz mikropore i pukotine. Minerali rastvoreni u podzemnoj vodi se talože unutar ljuske, postepeno se nakupljajući i formirajući kristale“, objasnili su istraživači.

U radu objavljenom ranije ove godine, isti tim je iskoristio kristale kalcita u drugom jajetu dinosaurusa kako bi direktno odredio starost samog jajeta, što predstavlja presedan u oblasti paleontologije.

Rather than a dinosaur embryo or sediment, the fossilized egg was filled with sparkling crystals of calcite lining the inner shell – a natural dinosaur geode.https://t.co/ezCban3olS pic.twitter.com/pFvPBrBzMe

— ScienceAlert (@ScienceAlert) December 30, 2025

Pošto su se kristali taložili iz podzemnih voda nakon što je jaje bilo zakopano, oni u sebi mogu da sačuvaju informacije o tečnostima koje su prolazile kroz fosilni sloj, kao i o geohemijskom okruženju u kom se nalazilo prvobitno gnezdo.

Istovremeno, ovi kristali predstavljaju i jedan od upečatljivih primjera načina na koji Zemlja čuva istoriju života – od pećinskih kostiju prekrivenih mineralnim naslagama do fosila u kojima je organski materijal vremenom zamijenjen blistavim kristalima.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.