Izazov ravnomjernog kulturnog razvoja

Banjaluka - Značajni kulturni događaji, gostovanja istaknutih umjetnika nisu više privilegija samo Banjaluke i većih centara Republike Srpske.

Svjesni misije i obaveze nacionalnih institucija kulture da njihovi programi budu prisutni u svim dijelovima Republike Srpske, Narodno pozorište Republike Srpske, Muzej savremene umjetnosti RS, Udruženje izdavača RS, Udruženje muzičkih umjetnika ulažu velike napore da sadržaje iz svojih institucija “presele” u manje sredine. 

Pomoćnik ministra za kulturu u Vladi RS Irena Soldat-Vujanović, ističe da resorno ministarstvo ima dogovor sa republičkim ustanovama kulture da u prijedlogu godišnjeg programa imaju i obaveznu stavku o gostovanju po Republici Srpskoj.

- Cilj našeg zahtjeva prema institucijama kulture RS je da i publika u manjim opštinama osjeti dašak kulture, jer nije svako u mogućnosti da dođe u Banjaluku na neki kulturni događaj. Ističem da ovaj dogovor prilično poštuju sve republičke institucije - rekla je Soldat-Vujanović.

Narodno pozorište Republike Srpske trudi se da svojim gostovanjima doprinese decentralizaciji kulture u RS. Tako su glumci ove pozorišne kuće sa predstavama “Radnička hronika”, “Odumiranje međeda”, “Putujuće pozorište Šopalović” i “Narodni poslanik” gostovali nekoliko puta u Prijedoru, Prnjavoru i Mostaru.

Do kraja sezone gostovaće u Srebrenici, Vlasenici, Milićima i Zvorniku, a tu su i sada već redovna mjesečna gostovanja u Prijedoru i Prnjavoru.

- Mišljenja sam da se u pojedinim mjestima u RS moraju stvarati uslovi za osnivanje profesionalnih pozorišta, jer Akademiju već imamo, ali nemamo plan i vizije kako to da ostvarimo, da dobijemo festival profesionalnih pozorišta RS. To je istinska decentralizacija kulture RS - smatra umjetnički direktor Narodnog pozorišta RS Željko Stjepanović.

Muzej savremene umjetnosti Republike Srpske još 2007. godine izložbom “Akvareli i crteži iz fundusa muzeja”  počeo je sa prezentacijom svog bogatog fundusa, putem organizovanja izložbi širom Republike Srpske, u svim onim opštinama koje su imale adekvatne izlagačke prostore.

- Muzej savremene umjetnosti je odlučan i istrajan da organizacijom svojih izložbi u manjim sredinama Republike Srpske doprinese većoj vidljivosti, ulozi i značaju koji imaju muzeji današnjice. Ako svaka izložba koju organizujemo u Bijeljini, Ugljeviku, Novom Gradu, Srpcu, Šamcu, Mrkonjić Gradu, Prijedoru, Foči, Modriči, Doboju, Gradišci, Derventi, Srebrenici, bar u jednom razredu osnovne ili srednje škole “iskristališe” stav o značaju umjetnosti, baštine i kulture, mi smo ispunili svoju misiju - istakla je direktor Muzeja savremene umjetnosti Ljiljana Labović-Marinković.

Mini-sajam knjiga koji je prije šest godina pokrenula izdavačka kuća “Besjeda” u saradnji sa “Marsoom” iz Beograda i “Rabitom” iz Sarajeva ima za cilj da građanima RS, ali i BiH, ponudi kulturni događaj koji će im popuniti ljetnje dane.

- Centralni grad oko koga se vrti mini-sajam knjiga jeste Banjaluka, ali sajam je i zamišljen kao vid decentralizacije, što znači da putuje u Trebinje, Mostar, Sarajevo, Tuzlu, Brčko, Prijedor, Foču, Novi Grad, Veliku Kladušu, Zenicu. U saradnji sa Ministarstvom civilnih poslova BiH odlučili smo se da posjetimo te gradove kako bismo pokazali da kultura ne stanuje samo u većim gradovima, već da kultura treba, mora i ima realnu potrebu da dođe građanima na noge - rekao je direktor izdavačke kuće “Besjeda” Nenad Novaković.

Udruženje muzičkih umjetnika RS u prethodnom periodu realizovalo je jako značajan projekat decentralizacije kulture “Muzički karavan”, zahvaljujući saradnji sa Ministarstvom prosvjete i kulture RS i konkursu od dijela sredstava Lutrije RS.

- Ovim projektom u opštinama koje su određene kao kulturno ugrožene opštine održali smo didaktičke koncerte za njih, smatramo veoma značajne, zato što je za ljude u Derventi, Brodu, Milićima, Ugljeviku i Zvorniku ovo rijetkost - rekla je predsjednik Udruženja muzičkih umjetnika RS Sanja Šeranić.

I Gradsko pozorište “Jazavac”, iako po imenu pripada gradu Banjaluci, ipak nije bilo spriječeno da sa svojom predstavom “Žena nije dugme” Vladimira Miloševića gostuje u Srebrenici, Ugljeviku i Rogatici, te na taj način doprinese decentralizaciji kulture u RS.

- Važnost ovog projekta je u širenju svijesti o decentralizaciji kulturnih aktivnosti, da bi se slika kulture u RS promijenila nabolje i to pozitivno uticalo na buduće programe kulturne razmjene - rekli su iz Gradskog pozorišta “Jazavac”.

Da je publika u manjim opštinama Srpske oduševljena ovakvim događajima, potvrđuje Sanja Šeranić, koja kaže da im svaki koncert pričinjava posebno zadovoljstvo, jer publika velikim odzivom i toplim prijemom potvrđuje da je željna umjetničke muzike.

- Mini-sajam knjiga je pravi kulturni događaj u manjim sredinama, mnogo veći od uslovno rečeno većih gradova, zbog toga što gradovi manjih opština mogu da prisustvuju i večernjim manifestacijama posvećenim knjizi i književnoj riječi - dodaje Nenad Novaković.

Irena Soldat-Vujanović zaključila je da su sadržaji koji su do sada priređeni u manjim sredinama možda još nedovoljni, navodeći problem skromnog budžeta za kulturu, ali da je iskorak decentralizacije za početak dobro napravljen.

Obrazovanje učenika

- Od “Akvarela i crteža iz fundusa Muzeja”, preko izložbe slika Dušana Simića, Legata “Mom gradu” Slobodana Dragaša, pa sve do “Multioriginala” iz fundusa Muzeja i “Banjalook 3”, MSURS u kontinuitetu sprovodi kampanju  usmjerenu na kulturno i duhovno obrazovanje učenika. Naime, cijeli ovaj projekat je zasnovan na potrebi da Muzej funkcioniše kao “javni servis” i da organizovanjem izložbi prvenstveno privuče školsku populaciju - rekla je Ljiljana Labović-Marinković.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.