Kontrole poreskih obveznika u BiH: Otkriveno 16,6 miliona KM duga "velikih igrača"

SARAJEVO, BANjALUKA - Kod velikih poreskih obveznika u prošloj godini utvrđene su dodatne obaveze teške 16,6 miliona maraka, a upućeni navode da je to mali iznos u odnosu na promet koji oni ostvaruju.

U izvještaju o radu Uprave za indirektno oporezivanje (UIO) BiH za prošlu godinu navedeno je da su poreski inspektori u oblasti kontrole velikih poreskih obveznika tokom 2025. godine utvrdili ukupno 16,65 miliona KM bruto dodatnih poreskih obaveza po rješenjima.

Kada se od ovog iznosa oduzmu poništena rješenja iz tekuće i prethodnih godina, neto efekat izvršenih kontrola iznosi 13,73 miliona KM.

- Bruto efekti niži su za oko 53 odsto, jer su u 2024. godini iznosili 35,23 miliona KM, dok su neto efekti manji za približno 45 odsto, odnosno godinu ranije iznosili su 25,12 miliona KM - stoji u izvještaju o radu UIO.

U ovoj instituciji objašnjavaju da je do smanjenja došlo zbog toga što su tokom 2024. godine uručena prvostepena rješenja sa izuzetno visokim iznosima u nekoliko pojedinačnih velikih kontrola.

Pored utvrđenih dodatnih obaveza, zabilježen je i značajan porast kažnjenih poreskih obveznika. Izdato je ukupno 706 prekršajnih naloga, što predstavlja rast od čak 27 odsto u odnosu na 2024. godinu, kada su izdata 554 naloga.

- Ukupan iznos izrečenih novčanih kazni iznosi 3,24 miliona KM, što je blago povećanje u odnosu na 2024. godinu kada su novčane kazne iznosile 3,20 miliona KM - piše u izvještaju o radu UIO u kojem je navedeno i da je na ime prekršajnih kazni ukupno naplaćeno 615.259 KM, što je za oko 20 odsto više u poređenju sa 2024. godinom. 

Ekonomski analitičar Aleksandar Ljuboja ističe da brojevi o utvrđenim dodatnim obavezama nisu veliki kada se uzme u obzir ukupan promet koji veliki obveznici ostvaruju.

- Činjenica je da postoje nejasnoće i različiti pristupi u tumačenju propisa. Kod velikih igrača teško da možemo reći da neko s namjerom pokušava da izbjegne plaćanje obaveze. Vjerovatno postoje nedoumice kod samih poreskih obveznika zbog toga kako se pojedine stavke knjiže. Često imamo iskustva koja su u prethodnom periodu bila definisana na jedan način, a kasnije na drugi, zbog čega dolazi do nesporazuma i razlika - objašnjava Ljuboja za "Glas".

Od kada postoje poreski sistemi, dodaje on, oni funkcionišu na taj način.

- Nekada neko ima i namjeru, ali takvih je slučajeva znatno manje od onih situacija u kojima poreski obveznici ne razumiju pojedine akte i metodologiju obračuna poreza, odnosno oporezivanja određene robe. Ima tu dosta prostora za napredak - navodi Ljuboja.

On zaključuje da je neophodno organizovati kontinuirane edukacije za preduzeća da bi korigovala i izmijenila odnos prema poreskim vlastima, posebno u trenucima kada dolazi do izmjena zakonskih okvira i podzakonskih akata.

PREMAŠEN PLAN 

Poreski inspektori su u oblasti kontrole velikih poreskih obveznika u prošloj godini realizovali osam odsto više od planiranog broja kontrola. Naime, u 2025. godini planirano je 1.100 kontrola velikih poreskih obveznika, a arhivirano je ukupno 1.189. 

- Kada je riječ o potpunim kontrolama, planirano je 555, a izvršeno 612, što je za približno deset odsto više u odnosu na plan - navedeno je u izvještaju o radu UIO za prošlu godinu. 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.