Äîñè¼å "Ãëàñà Ñðïñêå": Êî è çàøòî ðóøè ñïîìåíèêå (4)

Ðóøåœå ñïîìåíèêà ¼å íåäîñòàòàê îïøòå êóëòóðå. Áåç îáçèðà íà òî êàêàâ ¼å è ó ÷è¼å èìå ïîäèãíóò, ñïîìåíèê ¼å èçðàç ¼åäíå åïîõå, îöè¼åíèî Èâàí Øè¼àêîâèž... Ðóøåœå óâè¼åê èìà èäåîëîøêó è ïîëèòè÷êó äèìåíçè¼ó, íàãëàñèî Ðàíêî Ïå¼èž

ÐÅÂAÍØÈÇAÌ ¼å ¼åäíà îä îäëèêà ñàäàøœåã âðåìåíà ó êî¼åì ñó çàãóášåíè èëè çàáîðàâšåíè îñíîâíè öèâèëèçàöè¼ñêè êðèòåðè¼óìè. Íà òåðèòîðè¼è áèâøå £óãîñëàâè¼å, çà âðè¼åìå ïîñšåäœåã êðâàâîã ñóêîáà, àëè âåëèêèì äè¼åëîì è ó ìèðó, àêöè¼îì íå ñàìî âàíäàëà, íåãî è ñšåäáåíèêà íîâå âëàñòè, íàñòðàäàëî ¼å è ìíîãî ñïîìåíèêà èç Äðóãîã ñâ¼åòñêîã ðàòà. Ìåó œèìà è óì¼åòíè÷êà ä¼åëà Äóøàíà àìîœå, Íèêîëå Äîáðîâèžà, Aíòóíà Aóãóñòèí÷èžà... Ñïîìåíèê ¼å ñ¼åžàœå, à óíèøòàâàœåì ñ¼åžàœà óíèøòàâà ñå è èñòèíà. Óêëàœàœåì è óíèøòàâàœåì ñïîìåí-îáèšåæ¼à íå áðèøå ñå ñàìî èñòîðè¼à, íåãî è êóëòóðà, êî¼à ¼å áèëà êóëòóðà ñâèõ êî¼èõ ñó æèâ¼åëè ó âðè¼åìå ñîöè¼àëèñòè÷êå £óãîñëàâè¼å. Ïðîôåñîð ñîöèîëîãè¼å íà Åêîíîìñêîì ôàêóëòåòó ó Áàœî¼ Ëóöè Èâàí Øè¼àêîâèž íàâåî ¼å íåêîëèêî ðàçëîãà çáîã êî¼èõ ñó ìàñîâíî ðóøåíè ñïîìåíèöè ïðåòõîäíå ãåíåðàöè¼å, îäíîñíî ñîöè¼àëèñòè÷êè ñïîìåíèöè ïîäèãíóòè ó çíàê çàõâàëíîñòè ðåâîëóöè¼è è ïî¼åäèíöèìà êî¼è ñó ó œî¼ ó÷åñòâîâàëè. - Ïðâè ðàçëîã ¼å ðàñêèä ñ ïðîøëîøžó êî¼à ¼å íàñòóïèëà ðàñïàäîì çåìšå è ïîòðåáà äà ñå îñëîáîäå áðåìåíà ñîöè¼àëèçìà. Äðóãè ¼å ò༠øòî ñó šóäè èçãóáèëè èäåíòèòåò ÷îâ¼åêà êî¼è ñëóæè ñîöè¼àëèçìó è ñàìîóïðàâšàœó, î÷åêó¼å ñâ¼åòëè¼ó áóäóžíîñò è ãðàäè ñîöè¼àëíî ñòàáèëíî è ðàâíîïðàâíî äðóøòâî. Ò༠èäåíòèòåò ñó èçãóáèëè è ðóøèëàøòâî ¼å áèëî íåêà âðñòà îñâåòå ïðåòõîäíîì ïåðèîäó, àëè è íåêà âðñòà èíàòà êî¼åì ñó ñêëîíè šóäè îâèõ ïîäðó÷¼à - èñòàêàî ¼å Øè¼àêîâèž. È òðåžè ðàçëîã ¼å, äîäàî ¼å Øè¼àêîâèž, ïðèõâàòàœå íîâîã èäåíòèòåòà è æåšà äà ñå îäáàöè ñòàðè, ÷àê è äà ìó ñå çàòðó òðàãîâè. Ìíîãè, êî¼è íèñó ìîãëè äà ñå èäåíòèôèêó¼ó ñà ðåçóëòàòèìà ðåâîëóöè¼å è êîìóíèçìîì, èñòàêàî ¼å, ïðîíàøëè ñó èäåíòèòåò ó â¼åðè, íàöè¼è, ëîêàëíèì îäíîñèìà, èëè èïàê, ó ñêóïšàœó íîâöà, êðàè, êðèìèíàëó è ëîïîâëóêó. Ðóøåœå ñïîìåíèêà, íàãëàñèî ¼å Èâàí Øè¼àêîâèž, çíà÷è íåäîñòàòàê îïøòå êóëòóðå. Áåç îáçèðà íà òî êàêàâ ¼å ñïîìåíèê è ó ÷è¼å èìå ¼å ïîäèãíóò, êàêî ¼å ðåêàî, íå òðåáà äà ñå ðóøè, ¼åð ¼å èçðàç ¼åäíå åïîõå è ãåíåðàöè¼å. - Ãëàâíè ðóøèòåšè ñó šóäè íèñêîã íèâîà îïøòå êóëòóðå, šóäè êî¼å íå ìíîãó ó ñòâàðàëàøòâó äà íàó ì¼åñòî è äà ñå ïîêàæó ñâè¼åòó äîäà¼óžè íåøòî íîâî è èìà¼óžè ëè÷íó ñíàãó. Îíäà îíè æåëå äà ñå äîêàæó ðóøåœåì è òàêî ñêðåíó íà ñåáå ïàæœó. Šóäè êî¼è æåëå äà ñå ñàìîïðîêëàìó¼ó êàî âîå ðóøåœåì ñòàðîã, ¼åð íå ìîãó äà ïðåâàçèó îíî ñòàðî - ñìàòðà Øè¼àêîâèž. Ïðåìà œåãîâîì ìèøšåœó, ìíîãè íèñó óñï¼åëè äà íàäèó Òèòà, ïà ñó ìó óêëàœàëè ñïîìåíèêå. Ìåó ðóøèòåšèìà, èñòàêàî ¼å Øè¼àêîâèž, íåìà èíòåëåêòóàëàöà. - Áèëî êî¼è èíòåëåêòóàëàö êî¼è áè ðåêàî: Óêëîíèòå ñïîìåíèê ðåâîëóöè¼è èëè ÍÎÁ-ó, àóòîìàòñêè áè ñå èñïèñàî èç êðóãà èíòåëåêòóàëàöà è ñâðñòàî ó êðóã äåãðàäèðàíèõ šóäè - êàòåãîðè÷àí ¼å áèî Øè¼àêîâèž. Îí ñìàòðà äà èñòîðè¼ñêà äèñòàíöà íåžå óñï¼åòè èçìèðèòè ñóïðîòíîñòè è ïîìèðèòè ðàçëè÷èò îäíîñ ïðåìà èñòîðè¼ñêèì ôàêòèìà. Ïîìèðåœó, êàêî ¼å ðåêàî, ìîæå äîïðèíè¼åòè ñàìî îáðàçîâàœå è ðàçóìè¼åâàœå. - Âèä¼åëè ñìî äà ¼å ïðîøàî çà èñòîðè¼ó ïîïðèëè÷àí áðî¼ ãîäèíà, îä Äðóãîã ñâ¼åòñêîã ðàòà, àëè äà ñó èñòå ñòðàñòè è ôðóñòðàöè¼å èñïëèâàëå è ïîíîâî ¼å ïî÷åëî ðóøèëàøòâî è ìåóñîáíè îáðà÷óíè. Ñâå øòî ÷îâ¼åê ñòâîðè óëàçè ó êóëòóðó è òî ñó òðàãîâè, êî¼å îñòàâšà¼ó ãåíåðàöè¼å è îíî êî¼è òî ðóøå íåãàòèâíî ñå îäíîñå è ïðåìà ïðåöèìà - ðåêàî ¼å Øè¼àêîâèž. Ïðîôåñîð èñòîðè¼å íà Ôèëîçîôñêîì ôàêóëòåòó Óíèâåðçèòåòà ó Áàœî¼ Ëóöè Ðàíêî Ïå¼èž èñòàêàî ¼å äà êîðè¼åíå ðóøèëàøòâà òðåáà ïîòðàæèòè ó ñàìîì çíà÷åœó ñïîìåíèêà, "êî¼è îïîìèœå íà êàðàêòåðèñòèêå ¼åäíîã æèâîòà íàðîäà, íàöè¼å, åïîõå..." Ñâàêà èäåîëîãè¼à, ïî¼àñíèî ¼å, ãðàäè ñâî¼å ñïîìåíèêå, à îíà êî¼à äîëàçè ïîñëè¼å, íàñòî¼è äà ïîðóøè ñâàêî îáèšåæ¼å ñâî¼èõ ïðåòõîäíèêà, äà íå áè ïîñ¼åžàëè è äà áè èì ñå óìàœèëà âðè¼åäíîñò. - Ðóøèëàøòâà èìà êðîç öè¼åëó èñòîðè¼ó šóäñêîã ðîäà. Ïî÷åâøè îä ñòàðîã Åãèïòà, ïðåêî ñðåäœåã âè¼åêà, Ôðàíöóñêå ðåâîëóöè¼å. Ñðóøèëè ñó Áàñòèšó, êî¼à ¼å ñèìáîë çëà è ïàòœå, àëè ¼å òðåáàëà îñòàòè äà ñâ¼åäî÷è äà ñó òó šóäè óìèðàëè... - ðåêàî ¼å Ïå¼èž. Îí ¼å äîäàî äà ¼å è Áåðëèíñêè çèä áèî ñèìáîë ïðåïðåêå, àëè äà ãà íè¼å òðåáàëî ïîðóøèòè, ¼åð ¼å áèî ñèìáîë ¼åäíîã âðåìåíà. Ó Øïàíè¼è ñó, ðåêàî ¼å îí, ïîðóøèëè ñâå ñïîìåíèêå êî¼è ïîäñ¼åžà¼ó íà âðè¼åìå îñâà¼àœà Aðàïà, àëè ñó, èïàê, îñòàâèëè Ÿàìè¼ó Aëõàìáðó, êî¼à ¼å äàíàñ âåëèêè ñïîìåíèê êóëòóðå. Ðóøåœå, èñòàêàî ¼å Ïå¼èž, óâè¼åê èìà èäåîëîøêó è ïîëèòè÷êó äèìåíçè¼ó êî¼å ðóøèîöè ïîíåêàä íèñó íè ñâ¼åñíè. Ðóøåœåì ñïîìåíèêà, äîäàî ¼å, ðóøè ñå ¼åäíà ñòðàíèöà èñòîðè¼å, ñòðàíèöà ïðîøëîñòè. Òî šóäè ðàäå èç íåçíàœà, ïîíóêàíè èäåîëîãè¼îì è ïîëèòè÷êîì ñèòóàöè¼îì. Ïå¼èž ñìàòðà äà òðåáà íàïðàâèòè èñòîðè¼ñêó äèñòàíöó äà áè ñå ñïîìåíèöè ãðàäèëè, ¼åð ñå ñòðàñòè ó ÁèÕ, íàêîí ïîñšåäœåã ðàòà, ¼îø íèñó ñòèøàëå. - Ñïîìåíèöè òðåáà äà áóäó èçâîð çà ïðîó÷àâàœå èñòîðè¼å. Ìåóòèì, äàíàñ ¼å ñâå ïîëèòèêà. Íà ïðèì¼åð, Õðâàòè, ïîä ïðèòèñêîì ìåóíàðîäíå çà¼åäíèöå ãðàäå ñïîìåíèê æðòâàìà ó £àñåíîâöó, àëè íà ñâàêè íà÷èí íàñòî¼å äà óìàœå ñòðàäàœå Ñðáà è îñòàëèõ è äà ñå îïðàâäà¼ó, ïðâî öèôðàìà, à äðóãî íåñòàâšàœåì èìåíà - óïîçîðèî ¼å Ïå¼èž. (Êð༠) Ìà¼à ÐAÄÅÒȎ (Ó ïåòàê íîâè äîñè¼å "Ãëàñà": Êîëèêî ñìî çäðàâè) ÊÎÇAÐA Ïîçíàòè ñïîìåíèê íà Êîçàðè òîêîì Îäáðàìáåíî-îòàŸáèíñêîã ðàòà íè¼å çíà÷à¼íî îøòåžåí. Ìàœå ñðåžå èìàëà ¼å ìóçå¼ñêà ïîñòàâêà. Øåô ñåêòîðà òóðèçìà ó Íàöèîíàëíîì ïàðêó Êîçàðà Ìèëåíêî Ðàäèž ðåêàî ¼å äà ¼å äèî ìóçå¼ñêå çáèðêå, êî¼è íè¼å åâàêóèñàí ïðåä ïîñšåäœè ðàò, çíà÷à¼íî óíèøòåí. - Ó ìóçå¼ó íà Ìðàêîâèöè èìàìî ïðèâðåìåíó èçëîæáó êî¼à ¼å ïîñòàâšåíà ïðè¼å äåâåò ãîäèíà. Îâå ãîäèíå ïðèïðåìàìî ðåâèòàëèçàöè¼ó ñòàðå ìóçå¼ñêå ïîñòàâêå - ðåêàî ¼å Ðàäèž è èñòàêàî äà ¼å Âëàäà Ñðïñêå Ìóçå¼ó îáåžàëà ïîìîž ó ðåâèòàëèçàöè¼è èëè èçðàäè íîâå ïîñòàâêå.

Пратите нас на нашој Фејсбук и Инстаграм страници и X налогу.