Dvije decenije “Začaranog grada”, jednog od najljepših i najboljih animiranih filmova svih vremena: Magični dodir stvarnosti

Milanka Mitrić
Dvije decenije “Začaranog grada”, jednog od najljepših i najboljih animiranih filmova svih vremena: Magični dodir stvarnosti

Kada mašta oživi u obliku animacije, tada nastaju čudesa, a čovjek koji već decenijama stvara čudesa je Hajao Mijazaki. Kada govorimo o njegovim djelima, često je te ideje i tvorevine opisati riječima, ali nekad se čini da ih je moguće opisati magijom.

Jedan od magičnih animiranih filmova je i njegov “Začarani grad”, koji ove godine puni dvadeset godina. Muzika, runo crtana animacija (što ovaj film čini još više posebnim), priča, ideja i sve u vezi s filmom je savršenstvo, a ovo ostvarenje je jedan od najuspješnijih japanskih filmova svih vremena i jedan od najboljih animiranih filmova svih vremena. Mijazaki je jedan od najvažnijih animatora svih vremena.

Kada govorimo o samoj priči, ona je obavijena velom čudesnosti i začaranosti, a nakon što progledamo van magičnog svijeta, bivamo zapljusnuti velikim idejama i poukama. “Začarani grad” oduševljava animacijom, čini da se vežemo za likove, budi najrazličitije emocije u nama i traži od nas da se sagledamo, da zaplačemo, nasmijemo se i osjetimo sjetnost svijeta u kojem živimo. A to i jeste poenta umjetnosti. A Mijazakijeva umjetnost je i više od toga. Ona oplemenjuje, na tako čudesan način. Djevojčica Čičiro do oplemenjivanja vodi kroz grad magije, zalutalih, izgubljenih, pohlepnih i okrutnih.

- To što se njeni roditelji pretvore u svinje pokazuje da su ljudi postali pohlepni. Kada Čičiro kaže da joj grad djeluje čudno, oni se pretvore u svinje. Postoje ljudi koji su postali svinje, tokom jednog perioda u Japanu, osamdesetih godina, i oni još nisu shvatili da su svinje. Jednom kad se neko pretvori u svinju, on se ne vraća u ljudski oblik, nego vremenom dobija “dušu i tijelo svinje”. To su ljudi koji  govore “u recesiji smo, nemamo dovoljno hrane”. To nije primjenljivo samo na svijet fantazije. Možda nije slučajnost što je hrana analogija “zamci za hvatanje izgubljenih ljudi” - rekao je sam Mijazaki, govoreći o pojedinim motivima ovog filma, koji u sebi, osim pohlepe i okrutnosti svijeta, objedinjuje i motive promjena, duhovnosti, nestalnosti i propadljivosti svijeta.

Muzika koju je radio Džoi Hisaši savršeno je usklađena sa pričom i animacijom, te pomno prati Čičiro. I muzika govori mnogo.

- Želio sam da stvorim heroinu koja je obična djevojčica i nekoga s kim će gledaoci moći da se poistovijete, i za koga će reći “da, to je tako”. Važno je napraviti plan za priču i ne pretjerati. Ovo nije priča u kojoj likovi odrastu, ovo je priča u kojoj oni iz sebe izvlače nešto što već postoji u njima, a prouzrokovano je okolnostima u kojima se nađu. To sam, između ostalog, htio da ispričam ovim filmom - kazao je jednom prilikom Mijazaki, koji je svoje ideje na najbolji način i prikazao ovim filmom.

“Začarani grad” kreće da odmotava svoju priču na naizgled običan način - iz jedne vrste javnog kupatila, nakon čega prelazi visine, dubine i razne puteve, udara u emocije i u razum, i na kraju svega, donosi smiraj. Smiraj donosi i muzika, a jednu od najljepših melodija u sebi nosi pjesma kojom sve završava - numera “Alnjays Njith Me”.

“Začarani grad” je inspirisan japanskom tradicijom i folklorom, prožet kritikom konzumerizma i okupan fantazijom, a sve to objedinjuje na jednostavan način, pristupačan i razumljiv svakome ko ga pogleda. To je ono što ga čini jednim od najboljih.

Nagrade i liste

“Začarani grad” je osvojio “Oskara” za najbolji animirani film na 75. ceremoniji dodjele ovog priznanja Akademije za filmsku umjetnost i nauku. Takođe, osvojio je “Zlatnog medvjeda” na 52. Berlinskom filmskom festivalu (koji je tada podijelio sa filmom “Bloody Sunday”. Na listi “50 najboljih filmova za djecu do 14 godina” Britanskog filmskog instituta nalazi se na 10. mjestu.

Bi-Bi-Si ga je 2016. godine proglasio četvrtim najboljim filmom 21. vijeka, po izboru 177 kritičara širom svijeta. Godinama (19 godina) bio je japanski film s najviše zarade (383,4 miliona dolara), dok ga prošle godine nije prestiglo ostvarenje “Demon Slayer: Kimetsu no Yaima the Movie: Mugen Train”.

Hajao Mijazaki

Mijazaki je animator, režiser, producent, scenarista i manga umjetnik. Jedan je od osnivača studija animacije “Gibli”, koji je priznat i cijenjen u cijelom svijetu.  U januaru je napunio osamdeset godina. U svojoj višedecenijskoj karijeri zaslužan je za postojanje filmova kao što su “Princeza Mononoke”, “Porko Roso”, “Moj komšija Totoro”, “Zamak na nebu”, “Kikina dostavljačka služba”, “Leteći dvorac” i “Ponjo”.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana