Zaharije Stefanovič Orfelin - pisac, istoričar, travar

Srna
Zaharije Stefanovič Orfelin - pisac, istoričar, travar

BIJELjINA - Srpski pisac, istoričar, bogoslov, izdavač, prevodilac, leksikograf, botaničar i farmaceut Zaharije Stefanović Orfelin /1726-1785/, jedan od najprosvjećenijih Srba 18. vijeka, umro je 19. januara 1785. godine.

Rođen je 1726. u Vukovaru, a školovao se u Budimu, Beču i Veneciji.

Prvi srpski časopis “Slaveno-serbskij magazin” pokrenuo je 1768. godine Zaharije Orfelin.

Pisao je pjesme, napisao je i “Večni kalendar” u kojem se prvi put kod nas govori o astronomskoj nauci, a najznačajnije njegovo književno djelo je “Život Petra Velikog” u dvije knjige.

Bio je pionir u umjetnosti, jedan od prvih srpskih kaligrafa i bakrorezaca.

Radio je i geografske karte, crtao i rezao naslove i ukrase na knjigama, portrete, pejzaže i alegorijske figure. Najvažnije radove te vrste objavio je 1778. u “Kaligrafiji”, što mu je donijelo članstvo u bečkoj Umjetničkoj akademiji.

Kao pjesnik, Orfelin je najznačajnija pojava u srpskoj poeziji 18. vijeka. Napisao je desetak dužih pjesama, od kojih je najznačajnija “Plač Serbiji” u dvije verzije, narodnoj i crkvenoslovenskoj.

To je antiaustrijska, buntovnička pjesma. U toj pjesmi Srbija žali za nekadašnjim sjajem srednjovjekovne države i kritikuje sunarodnike koji zaboravljaju svoj nacionalni identitet.

Zaharije Orfelin je u srpski književni jezik uveo mješavinu crkvenoslovenskog i narodnog jezika, u kojoj je uvijek bilo mjesta za specifične ruske riječi i time praktično osnovao slavenosrpski jezik

Mnogi jezički stručnjaci smatraju ga, uz Jovana Rajića, najznačajnijim piscem ruskoslovenske epohe u srpskoj književnosti.

Zaharije Orfelin je autor prvog srpskog bukvara po kojem su učile brojne generacije djece.

Autor je i prvih udžbenika latinskog jezika.

Zapazio je veliki značaj ljekovitog bilja i napisao “Veliki srpski travnik” u kojoj je obradio oko 500 biljaka, stavljajući uz svaku latinski i narodni naziv. Osim toga, za svaku biljku je naveo podatke o ljekovitim dejstvima i terapijama.

Bio je uspješan i kao slikar, kaligraf i bakrorezac, uradio je više djela u bakrorezu. Jedno od njih predstavlja Svetog Savu.

 

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana