Vasa Čubrilović - akademik, mladobosanac, naučnik

Srna
Vasa Čubrilović - akademik, mladobosanac, naučnik

BIJELjINA - Srpski istoričar Vasa Čubrilović (1897-1990), najmlađi učesnik atentata na austrougarskog prestolonasljednika Franca Ferdinanda 1914. godine u Sarajevu, profesor Univerziteta u Beogradu i član Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU), rođen je na današnji dan 1897.

Nakon što je 27. januara 1914. godine demonstrativno napustio svetosavsku priredbu, na kojoj je intonirana himna caru Franji Josifu, Vasa Čubrilović izbačen je iz gimnazije u Tuzli i prešao kod sestre u Sarajevo, gdje je nastavio gimnaziju.

Čubrilović se u Sarajevu povezao sa Danilom Ilićem i drugim članovima organizacije “Mlade Bosne”, koji su spremali atentat na nadvojvodu Franca Ferdinanda.

Vasu je, zbog maloljetnosti, sud poštedio smrtne kazne, ali ga je osudio na 16 godina najstrožeg zatvora, koju je izdržavao u austrijskom Melersdorfu i u Zenici. U zatvoru je proveo četiri i po godine, od čega više od tri godine u samici.

U Drugom svjetskom ratu bio je zatvoren u logor na Banjici.

Čubrilović je studirao filozofiju na Univerzitetu u Beogradu, gdje je doktorirao 1927. godine. Između dva svjetska rata pripadao je progresivnom krilu Zemljoradničke stranke, a poslije oslobođenja zemlje bio direktor Balkanološkog instituta i ministar u Vladi Jugoslavije.

Bio je istoričar sa izrazitim darom za sintezu, što je osnovna odlika njegovih oko 70 knjiga i studija.

Među djelima Vase Čubrilovića su: “Bosanski ustanak 1875-1878”, “Poreklo muslimanskog plemstva u Bosni i Hercegovini”, “Prvi srpski ustanak i bosanski Srbi”, “Politička prošlost Hrvata”, “Istorija političke misli u Srbiji devetnaestog veka” i “Odabrani istorijski radovi”.

Čubrilović je bio dekan Filozofskog fakulteta u Beogradu. Nakon penzionisanja nastavio je naučni, pedagoški i organizacioni rad u SANU.

Umro je 1990. godine.

 

 
© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana