Toma Rosandić - umjetnik i akademik

Srna
Foto: Arhiva

BIJELjINA- Srpski vajar Toma Rosandić (1878-1958), prvi rektor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu i član Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU), rođen je u Splitu na današnji dan 1878. godine.

Kamenorezački zanat učio je u Splitu, a vajarstvo u Veneciji i Beču. Bio je odličan klesar, ali je najbolja djela stvorio u drvetu, sa izvanrednim osećajem za njegovu strukturu i materiju.

Izradio je više javnih spomenika, uključujući veliku grupu "Igrali se vrani konji" ispred Skupštine Jugoslavije u Beogradu i skulpturu "Umorni borac" na Kalemegdanu.

Opus Tome Rosandića (kršteno ime Tomaso Vinćenco) obuhvata portrete, biste, monumentalne skulpture, javne i nadgrobne spomenike.

Pred Prvi svjetski rat nastanio se u Beogradu. U toku rata povlačio se sa srpskom vojskom, te je ratne godine proveo u emigraciji.

Nakon okončanja rata, Rosandić postaje profesor na Umjetničkoj školi u Beogradu.

On je 1929. godine napravio kuću u ulici Ljube Jovanovića broj 3, u kojoj je tokom narednih decenija živio i radio. Zavještao je Beogradu, tako da se u njoj, od 1963. godine, nalazi muzejska postavka koja sadrži autentičan nameštaj, pribor i lična dokumenta Tome Rosandića, kao i dio njegovih radova.

Nakon Drugog svjetskog rata otvara majstorsku radionicu, koju će 1955. posjetiti Henri Mur tokom svoje izložbe u Beogradu. U tom razdoblju posebno dolazi do izražaja Rosandićev pedagoški rad, dok za kiparska ostvarenja poput spomen biste Ive Lole Ribara, i monumentalnog Spomenika palim borcima i žrtvama fašističkog terora u Subotici, potvrđuju umjetnikov renome kojeg je zadržao i u novoj društvenoj stvarnosti. Godine 1948. postaje redovni član Srpske akademije nauka i umjetnosti.

Poznati radovi su mu: Umorni Borac u parku Kalemegdan, Spomenik Milanu Rakiću na skveru ispred Biblioteke grada Beograda, spomenik Ivi Loli Ribaru u Đakovu, spomenik žrtvama fašizma u Subotici, Njegoš u Trebinju i kompozicija Igrali se konji vrani pred Narodnom skupštinom u Beogradu i dr.

Potkraj života vraća se u Split, te ostavlja Gradu Beogradu svoj stan i atelje, u kojem će 1963. biti otvoren memorijalni Muzej Tome Rosandića. Početkom 1958. umire u rodnome Splitu.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana