Prije 100 godina rođen tvorac vizija i upozorenja o suživotu s tehnologijom

Milanka Mitrić
Prije 100 godina rođen tvorac vizija i upozorenja o suživotu s tehnologijom

Pet kratkih i jedan veliki skok. Pet malih petardi i zatim eksplozija. Upravo ovako valja opisati postanak romana “Farenhajt 451”, kratkih priča napisanih u dvije-tri godine koje su me navele da devet dolara i pedeset centi u kovanicama uložim u najam pisaće mašine u podrumskoj prostoriji biblioteke, te da za tačno devet dana dovršim ovaj kratki roman.

Ovako je o svom najpoznatijem djelu “Farenhajt 451” pisao književnik Rej Bredberi, od čijeg rođenja ove godine svijet obilježava 100 godina. Najčešće je pisao distopije i horore, a neki ga smatraju i autorom koji je zaslužan za uvođenje moderne naučne fantastike u glavne književne tokove.

Pisao je kratke priče i romane, “Farenhajt 451” njegov je prvi roman, a objavljen je 1953. godine. Ovo djelo, jedno od najznačajnijih i najpriznatijih djela u oblasti naučne fantastike, kritički je prikaz društva, u kojem je zabranjeno čitanje knjiga i u kojem se uništava individualnost pojedinca. Ime djela aluzija je na temperaturu samozapaljenja stranica knjiga, a sama ideja, kako je i Bredberi govorio, bila je da na jedan način prikaže kako televizija tadašnjeg doba počinje da odvlači čitaoce od knjiga i gasi njihov interes za čitanje uopšte.

Takođe, uz Isaka Asimova, Stanislava Lema i Artura Klarka, Bredberi je jedan od najboljih autora naučne fantastike 20. vijeka i pisac koji je inspirisao generacije drugih književnika i čitalaca, podstakao ih na stvaranje i na neka veća promišljanja o budućnosti našeg svijeta. Za života je svrstan u klasike svog žanra.

Opisi u njegovim djelima su lirski, često pretjerani, ispunjeni zanimljivim radnjama i zapletima, a nauka je prilično sporedna stavka iako je ona često velika i važna mnogim autorima istog žanra. Vizije u njegovim riječima prikazivale su otuđenog čovjeka modernog doba, čije vrijeme i svakodnevicu često usmjerava i ispunjava tehnologija, odvojenog individualca koji stvara tehnologiju da mu olakša življenje, a ona ga mami, privlači i zavija u kolo svoje osamljene hladnoće. Možda su i njegove vizije bile inspirativne, ne samo piscima i čitaocima nego i tvorcima tehnologije ovog doba, ali u isto vrijeme i upozoravajuće, jer za svaku korist tehnologije oduzme se jedan dašak života individue.

Među Bredberijevim najpoznatijim djelima su “Ilustrovani čovjek”, “Marsovske hronike”, “Maslačkovo vino” i “Zelene sjenke, bijeli kit”.

 

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana