Pamtimo ih po zlu, svi su čuli za "sječu knezova", ali da li znate ko su bile dahije i šta je bilo poslije s njima?

Agencije
Pamtimo ih po zlu, svi su čuli za "sječu knezova", ali da li znate ko su bile dahije i šta je bilo poslije s njima?

Na današnji dan 1804. godine janjičarske starešine – dahije, počele su “sječu knezova” – ubijanje najviđenijih vođa srpskog naroda, u pokušaju da spriječe pobunu protiv njihovog zuluma.

O tome koliko je ljudi tih nekoliko dana početkom 1804. godine ubijeno, brojke se razlikuju. Neki navode cifru od oko 70 narodnih prvaka, dok ima onih koji tvrde da je mrtvih bilo više od 150. Među prvim žrtvama bili su knez Aleksa Nenadović i Ilija Birčanin.

Ko su bili ljudi koji su naredili ovakav pokolj i izazvali bijes naroda?

- Dahije su bile vođe janjičarskih jedinica u beogradskom pašaluku. Njih četvorica – Aganlija, Kučuk Alija, Mula Jusuf i Mehmed-aga Fočić su, nakon što su ubili prethodnog pašu, podelili zemlju među sobom i faktički vladali nezavisno od vlasti u carigradu. Zajedničku vlast su vršili iz Beograda, sami su ubirali poreze, sudili i ubijali po sopstvenoj volji objašnjava istoričar Stanislav Sremčević.

Teror koji su dahije zavele trajao je više od tri godine i nezadovoljstvo naroda bilo je ogromno. Zato i ne čudi što je među stanovništvom – trgovcima, starješinama, ali čak i nekim Turcima koji su živjeli na prostoru Srbije, počelo da se govori o organizovanom otporu.

Vijesti o ujedinjenju potlačenih stigla je do dahija. Plašeći se većih nemira, oni su naredili pogubljenja viđenijih Srba širom pašaluka, naročito onih koji su se već istakli u borbi protiv janjičara.

Ovaj potez samo je ubrzao izbijanje pobune. Na Sretenje, na Saboru u Orašcu 14. februara 1804. donesena je odluka da se podigne buna na dahije koja se kasnije pretvorila u Prvi srpski ustanak.

– Nakon početka bune, dahije su se uspaničile. Tražile su pomoć od okolnih turskih velikodostojnika, ali niko nije želeo da im izađe u susret. Treba naglasiti da su oni bili otpadnici od vlasti sultana Selima Trećeg, tako da pomoć nisu mogli da traže od Carigrada i tako su mogli da se oslone samo na svoje jedinice ističe Sremčević.

Smrt na Adi Kale

Posle mjeseci otpora i borbi po pašaluku, a naročito oko Beograda koji je bio pod opsadom, dahije nisu imale drugog izbora nego da pobjegnu na dunavsko ostrvo Adu Kale koje se nalazilo kod Kladova.

U pokušaju da umiri Srbe, iz Carigrada je u avgustu kao izaslanik stigao Bećir-paša koji je imao sultanovo ovlašćenje da ubije svu četvoricu dahija. Tako oni nisu uspjeli da izbjegnu kaznu za svoja zlodjela.

“Bećir-paša je naredio lokalnim turskim komandantima da dozvole ustanicima da ubiju dahije. Prema istorijskim izvorima, to je učinio Milenko Stojković, komandant i kasnije srpski vojvoda. On je sa svojom četom otišao na Adu Kale, pronašao kuću u kojoj su se dahije skrivale i nakon žestokog otpora uspeo da ih ubije.” — priča Sremčević.

Odsečene glave Kučuk Alije, Mule Jusufa i Mehmed-age Fočića odnete su u Beograd kako bi se svi uvjerili u njihovu smrt, a kasnije i u Carigrad.

Ipak, buna nije utihnula. Borba za oslobođenje je nastavljena i zapravo je sama bila uvod u veliki rat za slobodu koji će Srbi vojevati decenijama do potpune pobede.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana