KOLUMNA: Pouke iz Drugog svjetskog rata

Igor Kalabuhov
KOLUMNA: Pouke iz Drugog svjetskog rata

Prije tačno osamdeset godina, 22. juna 1941. godine, nacistička Njemačka napala je Sovjetski Savez. Ovaj tužan datum danas je poznat svima u Rusiji. Na današnji dan za naš narod je započeo Veliki Otadžbinski rat.

Iskustvo pokazuje da odgovoran odnos prema istorijskim činjenicama, borba za odbranu istine o onome što se dogodilo u naizgled dalekim godinama nije samo počast onima koji su nam poklonili pravo na život i slobodu. Ovo je naša misija da sačuvamo pamćenje. Nažalost, posljednjih godina to pamćenje je napadnuto od strane revizionista i nepoštenih političara koji su radi trenutne dobiti spremni odreći se pravde i istine, izbrisati Sovjetski Savez i njegovu presudnu ulogu u zajedničkoj velikoj pobjedi nad fašizmom iz moderne javne svijesti. I te kako razočarava podrška takvih inicijativa od strane evropskih partnera, kao što je bilo u septembru 2019. godine, kada je Evropski parlament odobrio rezoluciju “O važnosti očuvanja istorijskog pamćenja za budućnost Evrope”, gdje se SSSR, zajedno sa nacističkom Njemačkom, direktno optužuje za izbijanje Drugog svjetskog rata.

Srećom, postoje i političari koji trezveno razmišljaju. Jedan od njih bio je Britanac Dejvid Lojd Džordž koji je još 1939. godine rekao: “Staviti ruski napredak na isti nivo sa napredovanjem Nijemaca bilo bi čin zločinačkog ludila”.

Zanimljiv je i primjer Vinstona Čerčila, koji se, uprkos dobro poznatoj antipatiji prema SSSR-u, zalagao za kooperaciju s njim, napominjući: “Bila bi najveća glupost kad bismo odbacili prirodnu saradnju sa Sovjetskom Rusijom”.

Često čujemo prigovore protiv Rusije kao pravnog nasljednika Sovjetskog Saveza zbog sklapanja pakta Molotov-Ribentrop 1939. godine. Ovdje je važno napomenuti da mi se ne odričemo svoje hiljadugodišnje istorije. Tokom vijekova Rusija se mijenjala i razvijala, doživljavala trijumfe i tragedije. Isto tako, prihvatamo naš sovjetski period razvoja i formiramo svoj trenutni stav prema njemu, nastojimo da izvučemo pouke iz prošlosti.

Tako Rezolucijom Vrhovnog Sovjeta od 24. decembra 1989. godine tajni sovjetsko-njemački protokoli zvanično su osuđeni kao “čin lične vlasti” koji ni na koji način nije odražavao “volju sovjetskog naroda koji nije odgovoran za ovu zavjeru”. Da li su takvi dokumenti ikada usvojeni u zemljama koje su učestvovali u Minhenskom sporazumu iz 1938. godine? Malo je vjerovatno.

Teško je i besmisleno osporavati činjenice, čija se potvrda čuva ne samo u ruskim, već i u evropskim arhivima. Posljednjih godina Rusija je pokrenula veliki projekat digitalizacije i objavljivanja materijala iz tog perioda.

Činjenice

Međutim, šta nam govore činjenice? Dvadeset drugog juna 1941. godine Sovjetski Savez se suočio s najmoćnijom vojskom na svijetu, koja je stavila pod svoju vlast industrijski, ekonomski i vojni potencijal gotovo cijele Evrope. Uprkos tome SSSR je u najkraćem mogućem roku uspio mobilizirati trupe, evakuisati dio stanovništva na istok Rusije, premjestiti glavne tvornice iza Urala, podići vojnu industriju na noge i osigurati nesmetano snabdijevanje Sovjetske vojske do početka zime 1941. godine.

Prema arhivskim dokumentima, količina snaga koju je potrošila Njemačka na istočnom frontu nadmašuje sve ostale savezničke fronte skupa najmanje deset puta, u roku od četiri godine - od 1941. do 1945. godine. - SSSR je preuzeo udarac četiri petine svih njemačkih tenkova i dvije trećine aviona. Generalno Sovjetski Savez činio je oko 75 odsto svih vojnih napora antihitlerovske koalicije, a 27 miliona sovjetskih građana poginulo je na frontovima, u zarobljeništvu, od gladi i bombardovanja, u koncentracionim logorima. SSSR je izgubio svakog sedmog građanina, Velika Britanija - jednog od 127, a Sjedinjene Američke Države - jednog od 320. Jedan pogled na ovu strašnu statistiku dovoljan je da se shvati da pokušaji da se obescijeni doprinos Sovjetskog Saveza zajedničkoj pobjedi, da se izjednači njegova uloga i uloga nacističke Njemačke ne piju vodu. Štaviše, ovi pokušaji su prosto kriminalni. Naš zadatak je da branimo istinu, iskreno i objektivno govorimo o događajima iz Drugog svjetskog rata novim generacijama.

Herojski otpor

U Rusiji se takođe sjećaju napora Jugoslavije u borbi protiv fašističkog agresora. Grčeviti i herojski otpor jugoslovenskog naroda zadržao je njemačku vojsku i odgodio napad nacističke Njemačke na Sovjetski Savez. Nije ni čudo što kažu da su sovjetska i jugoslovenska vojska - pogotovo proporcionalno broju stanovnika naših zemalja - nanijele najveću štetu njemačkoj vojsci.

Visoko cijenimo duboko ukorijenjene tradicije antifašizma koje je BiH sačuvala i dalje njeguje i razvija. Zajednička kultura istorijskog pamćenja jedan je od stubova prijateljskih odnosa između naših zemalja, ono što nas ujedinjuje.

Naš zajednički zadatak je da na osnovu, utemeljenih nakon Drugog svjetskog rata, principa jedinstvenog mehanizma za sprečavanje globalnog sukoba, a to je Organizacija ujedinjenih nacija, spriječimo ponavljanje strašnih tragedija iz prošlosti. Zajedničkim naporima obezbijedimo mir i stabilnost za buduće generacije. Stvorimo nove bezbjednosne modele koji se ne temelje na strahu od uzajamnog uništenja, već na dijalogu na osnovu obostranog poštovanja.

PIŠE: Igor Kalabuhov, ambasador Ruske Federacije u BiH

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana