Dodik: Misija "Halijard" simbol borbe našeg naroda za slobodu

Agencije
Dodik: Misija "Halijard" simbol borbe našeg naroda za slobodu

ČAČAK- Srpski član Predsjedništva BiH Milorad Dodik izjavio je danas u Pranjanima da je misija "Halijard" simbol borbe našeg naroda za slobodu i odraz prijateljstva koji naš narod nosi u sebi kao jednu od najvećih svojih vrijednosti.

U obraćanju na obilježavanju 76 godina od operacije "Halijard", najveće akcije spasavanja oborenih američkih i savezničkih vazduhoplovaca, Dodik je napomenio da je isti takav improvizovani aerodrom u Drugom svjetskom ratu bio i na Ozrenu kod Doboja gdje su Srbi spasavali savezničke pilote, te  najavio je danas da će i na Ozrenu, biti napravljen isti monument i organizovano obilježavanje kao i u Pranjanima kod Gornjeg Milanovca, gdje su u akciji "Halijard" spasavani saveznički piloti.

- Vazdušni most liči na sve mostove koji se grade i to je jedan od najvećih civilizacijskih dostignuća. Ovaj vazdušni most je spasio mnogo ljudi, značilo je uspostaviti nova prijateljstva i potvrditi nešto što je bilo veoma jasno u to vreme, a to je da je otadžbinska vojska bila deo savezničkih snaga u borbi protiv najvećeg zla - rekao je Dodik.
Dodik je istakao da je u to vreme izgradnja aerodroma značila veliko odricanje i ozbiljan putokaz.
- Na jedan čudan način, ovaj vazdušni most spojio je ovo mesto i Boljare kod Doboja, u Republici Srpskoj, odakle su na isti način spasavani američki saveznički piloti - naveo je Dodik.

On je istakao značaj te akcije koja je ukazivala da je Jugoslovenska vojska u otadžbini bila dio savezničkih snaga i da je to značilo uspostaviti nova prijateljstva, što srpski narod nosi u sebi.

- Srbija je bila okupirana od Nijemaca, a Srbi su bili opredijeljeni da izgrade aerdorom da pomognu saveznicima - rekao je Dodik.

Dodik je naglasio da mu je posebna čast što je danas u Prnjanima da obilježi ovaj događaj, koji tokom svih proteklih godina nisu uspjeli da satru.

- Otadžbinska vojska je bila dio savezničkih snaga, ponosan sam na ove ljude i na moje ljude sa Ozrena što su uradili - rekao je Dodik i dodao da su Srbi u Drugom svjetskom ratu bili na istoj strani sa saveznicima.

Zahvalio je svima koji su omogućili da taj događaj bude sačuvan od zaborava, kao i predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću što ne propusti priliku da se sve do sada zaboravljane događaje "vrati".
- Sve ono što je Vučić nedavno uradio u Vašingtonu i ovo što mi danas radimo ovde, da je jedan novi put naše saradnje i prijateljstva sa našim saveznicima - rekao je Dodik.

U Pranjanima kod Čačka danas se obilježava godišnjica misije "Halijard", kada je Jugoslovenska vojska u otadžbini spasila 500 oborenih savezničkih pilota.

Osnivač Fondacije "Halijard", američki pilot Džon Kapelo, vjeruje da bi ovaj detalj iz istorije, dugo skrivan od javnosti, mogao biti polazna tačka za popravljanje odnosa srpskog i američkog naroda.

Kapelo uz pomoć države Srbije gradi pistu i memorijalni centar u Pranjanima koji svake godine posjećuju porodice porodice veterana i američki zvaničnici. U rad su se uključili i Srbi iz Amerike.

On vjeruje da bi "Halijard" mogao predstavljati i novi list u odnosima Srbije i SAD. Svjestan je šta se desilo 90-ih, ali smatra da je to bila anomalija, a ne pravo lice uzajamnih odnosa.

Osim u Pranjanima, godišnjica misije "Halijard", u oktobru će biti obilježena i u Boljaniću kod Doboja, gdje je postojala druga pista za evakuaciju, a Kapelo navodi da pregovara sa vlastima Srpske da se i tu izgradi obilježje.

Jedna od najuspješnijih akcija

Operacija "Halijard" ili "Vazdušni most" smatra se jednom od najuspješnijih akcija u istoriji ratovanja, a tom prilikom spaseno je od zarobljavanja i moguće smrti više od 500 pripadnika angloameričkih vazdušnih snaga koje su Nijemci oborili iznad Jugoslavije.

Srpskim antifašističkim snagama otpora tokom 1944. i 1945. godine komandovao je general Jugoslovenske vojske u otadžbini Dragoljub Mihailović.

Evakuacija je vršena sa improvizovanih aerodroma u ruralnim oblastima na područjima Srbije i BiH.

Oborene savezničke avijatičare evakuisali su sredinom 1944. godine avijacija SAD u saradnji sa Jugoslovenskom vojskom u otadžbini i Narodnooslobodilačkom vojskom Jugoslavije.

Zbog toga je 24. jula 1944. osnovana Jedinica za spasavanje vazduhoplovnih posada, koja je evakuisala ukupno 5.700 američkih vazduhoplovaca, od toga 2.350 iz Jugoslavije.

Za najuspješniju pojedinačnu akciju tokom misije "Vazdušni most" smatra se spasavanje 417 pripadnika avijatičarskih snaga sa improvizovanog aerodroma u Galovića polju u selu Pranjani 1944. godine.

Po naredbi generala Mihailovića, početkom marta 1944. godine počela je izgradnja aerodroma, sa kojeg je trebalo da se vrši evakuacija američkih avijatičara za Italiju. Stotine srpskih seljaka iz okolnih sela radilo je svakodnevno sa volovskim zapregama tokom marta 1944. godine da bi izgradili improvizovani aerodrom za evakuaciju.

Prvo je evakuisana britanska vojna misija na čelu sa generalom Čarlsom Armstrongom krajem maja 1944. godine, a sa njima i određeni broj savezničkih avijatičara. Ova evakuacija je ujedno značila i da saveznici napuštaju generala Mihailovića, a sljedeći talas evakuacije bio je 10. avgusta.

U mjestu Koceljeva, u Srbiji, sa improvizovanog aerodroma, nastavljena je evakuacija američkih avijatičara 17. i 29 septembra 1944. godine. Tada je sa pilotima odletio kapetan Džordž Musulin, a američki kapetan Nik Lalić je ostao da se i dalje stara o evakuaciji avijatičara.

Vrhovna komanda Jugoslovenske vojske u otadžbini sredinom oktobra 1944. godine, pod pritiskom partizanskih snaga, prelazi sa svojim jedinicama iz Srbije u istočnu Bosnu. Na planini Ozren u blizini sela Boljanić, kod Doboja, od 22. oktobra do 1. novembra 1944. godine bilo je osposobljeno novo uzletište.

Sa ovog uzletišta 1. novembra 1944. godine u Italiju je poletio avion sa šefom američke vojne misije, pukovnikom Robertom Mekdauelom, kapetanom Džonom Milodragovićem i poručnikom Majklom Rajačićem.

Sa uzletišta u Boljaniću 27. decembra 1944. godine za Italiju je odletio i kapetan Nik Lalić, te radio-telegrafista Artur Džibilijan.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana