Lazar Komarčić vraćen iz zaborava

Milanka Mitrić
Lazar Komarčić vraćen iz zaborava

BEOGRAD - Jedan od prvih autora knjiga naučne fantastike među srpskim piscima, pored Dragutina Ilića, bio je Lazar Komarčić, a njegova djela, pomalo zaboravljena, izdavačka kuća “Portalibris” pokušava da otrgne od zaborava, te da njegove riječi donese u ovo doba.

Komarčić je stvarao na prelazu romantizma i realizma, a pisac je prvog naučnofantastičnog romana na srpskom jeziku “Jedna ugašena zvezda”, koji je objavljen 1920. godine, iako fantastika nije bila njegov prvi, a ni jedini izbor.

- Na veliku žalost, iako je stvarao u vreme Žila Verna i Džordža Velsa, ne zaostajući za njima, Komarčić za svoje stvaralaštvo tek sad, postepeno, počinje dobijati ono mesto koje mu pripada. Kako već znamo, u svetskoj književnosti je žanr naučne, pa i epske fantastike sada među najpopularnijim, pa je otuda važno skrenuti pažnju na ovog srpskog pisca i njegovo delo, te ukazati da u ovom žanru za prvo vreme srpska književnost nije zaostajala - navodi “Portalibris”, koji je do sada, u okviru edicije “Otrgnuto od zaborava”, objavio njegova djela “Jedna ugašena zvezda”, “Jedan razoren um”, “Dva amaneta”, “Mučenici za slobodu”, “Moj kočijaš”, “Prosioci” i “Dragocena ogrlica”, dok su u pripremi i djela “Bezdušnici”, te “Preci i potomci”.

- Iako se Komarčićevi romani danas čitaju u ključu žanr-romana, prije svega naučnofantastičnog (“Jedna ugašena zvezda”) i kriminalističkog (“Dragocena ogrlica”, “Dva amaneta” i “Prosioci”), oni svi imaju zajedničku odliku: sve su to romani sa društveno angažovanom idejom. Ova ideja može se opisati, u jednoj reči, kao ravnopravnost. Bilo da se radi o klasnim, statusnim ili rodnim pitanjima, Lazar Komarčić se zalagao za jednakost, socijalnu pravdu i bolje društveno uređenje. Njegov roman “Bezdušnici” u potpunosti je posvećen socijalnoj tematici - navodi izdavač.

Glavna tema u romanu “Bezdušnici” su briga i nevolje koje su snašle Mačvu, a u opisu nevolja srpskog seljaka Komarčić se oslanjao na Milovana Glišića, Janka Veselinovića i druge realiste.

- Opisuju se sudbine mačvanskih seljaka u senci korumpirane sprege vlasti, policije i sudstva koja štiti samo interese bogataša, odnosno svet koji čine kaišari, zelenaši, izjelice, podlaci, protuve, žbiri i ostale kreature što se zovu - talog društveni - smatra izdavač i dodaje da je slika svijeta u “Bezdušnicima” krajnje pesimistična, jer je to prikaz društva u kojem nema pravde, niti zaštite za siromašne, ali ni bilo kakve vrste empatije.

Roman “Preci i potomci” djelo je koje prikazuje stvaranje nove srpske države (1815-1930).

- Borba za narodna prava Miloša Obrenovića sa turskim moćnicima trajala je decenijama, a sve što su slavni preci činili za sticanje “političkog krova nad glavom Srbije” živopisno je opisano kroz dijaloge, dinamičnu radnju i uvjerljive slike u ovom romanu. Otkrićete intrigantne zavjere na dvoru, kako je nekada izgledao Beograd, kako je Dorćol dobio ime, s kim je sve pregovarao Miloš Obrenović - opisuje izdavač i naglašava da je roman podsjetnik mukotrpnog puta oslobađanja od turskog jarma.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana