Knjiga “Beren i Lutijena” prvi put na srpskom jeziku: Esencijalno remek-djelo Tolkinovog univerzuma

Branislav Predojević
Knjiga “Beren i Lutijena” prvi put na srpskom jeziku: Esencijalno remek-djelo Tolkinovog univerzuma

NOVI SAD - Zahvaljujući izdavačkoj kući “Publik praktikum” na srpskom jeziku je prvi put objavljena knjiga “Beren i Lutijena” slavnog majstora epske fantastike Dž. R. R. Tolkina.

Knjigu je priredio Kristofer Tolkin, a čini je kolekcija rukopisa, među kojima su različite verzije priče “Beren i Lutijena”, čime je priređivač prikazao njihov idejni razvoj tokom vremena. Ovo tvrdo koričeno izdanje ukrašeno je radovima proslavljenog ilustratora Alana Lija, dobitnika “Oskara” za rad na filmskoj trilogiji “Gospodar prstenova”. Saga o Berenu i Lutijeni bila je esencijalna supstanca u razvoju “Silmariliona”, knjige mitova i legendi iz Tolkinovog Prvog doba svijeta.

Tolkin je priču napisao godinu dana nakon povratka iz Francuske, pred kraj 1916, nakon Bitke na Somi. Osnov priče, koji nikada nije promijenjen, jeste sudbina Berena i Lutijene, koja je zasjenila njihovu ljubav. Beren je bio smrtan čovjek, a Lutijena besmrtna Vilovnjakinja. Njen otac, vilovnjački kralj Tingolin, protiveći se oštro Berenu, nametnuo mu je nemoguć zadatak koji mora da ispuni prije nego što se oženi Lutijenom.

U njemu leži srž ove sage i seže do izvanredno herojskog pokušaja Berena i Lutijene da zajedno poharaju najzlobnije među zlobnim bićima - Melkora, prozvanog Morgot, Crni neprijatelj Silmarila.U proces pripreme srpskog izdanja bio je uključen i jedan od najažurnijih domaćih proučavalaca Tolkinovog književnog opusa, dr Marko Vasić, koji ističe važnost ovog izdanja.

- Pripovest o Berenu i Lutijeni jedna je od tri Velike pripovesti iz Srednje zemlje i jedna od tri koje je Tolkin napisao u rovu za vreme Velikog rata. Ne radi se ovde o potpuno novom, do sada neobjavljenom delu, već o svojevrsnoj zbirci tekstova, koji su prethodno bili objavljeni u drugom, trećem i četvrtom tomu dvanaestotomne “Istorije Srednje zemlje”, a Kristofer Tolkin ih je izdvojio tematski, organizovao hronološki, povezao i objasnio - ističe Marko Vasić. Prevođenje tekstova bilo je naročito izazovno jer su neki od njih pisani po uzoru na srednjovjekovne zapise i u originalnom rukopisu odišu drevnošću, pa se pred prevodiocem Vladimirom D. Jankovićem našao veoma težak zadatak koji je, prema Vasićevim riječima, odrađen na izuzetan način.

- Vladimir D. Janković prihvatio se nimalo lakog zadatka - da prevede rukopis koji strukturno podseća na srednjovekovne i prepeva dugačku, nedovršenu poemu “Balada o Leitijanu” pisanu u simetričnom osmercu. Ovo je jedno od najlepše prevedenih Tolkinovih dela, čak se usuđujem da kažem da je tačnije i poetičnije prevedeno nego što je to opravdano hvaljeni “Gospodar prstenova”- rekao je Vasić.

 Trilogija

Ova knjiga uz još dva izdanja, “Djeca Hurinova” i “Pad Gondolina”, predstavlja još tri velike priče iz Tolkinovog legendarijuma, koje je “Publik praktikum” najavio da će objaviti tokom 2021. godine. Knjiga “Djeca Hurinova” je ranije već publikovana, a treća knjiga, “Pad Gondolina”, trebalo bi da iz štampe izađe do kraja godine, možda već i tokom novembra.

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana