Tumul u Sjeversku svjedoči o kulturno-istorijskom nasljeđu u Rogatici: Otkrio prastare humke dok je orao zemlju

Sreten Mitrović
Tumul u Sjeversku svjedoči o kulturno-istorijskom nasljeđu u Rogatici: Otkrio prastare humke dok je orao zemlju

ROGATICA - Mnogi Rogatičani ne znaju da se mjesto gdje se nalaze kuće Olovića u selu Sjeversko kod Borika, nekad nazivao Crkvine, najvjerovatnije zato što je u stara vremena tu bila crkva.

 

Nema podataka čija je crkva bila, ali, da je bilo života i smrti, ima više dokaza. Jedan je i srednjovjekovni tumul u čijem je centru, otkopavanjem 1957. godine, nađeno malo ali zanimljivo srednjovjekovno groblje.

Poznati arheolog Nada Miletić napisala je u naučnom prikazu “Srednjovjekovni grobovi u Tumulu na Crkvini (Sjeversko)” da, iako je broj grobova relativno mali, može se zaključiti da se nižu u pravilnom redu, skoro paralelno jedan pored drugog sa izuzetkom jednog u kome je kostur odrasle muške osobe sa rukama prekrštenim na pojasu. U dva druga groba nađeni su dobro očuvani skeleti muških i ženskih odraslih osoba. Kod ušiju jednog skeleta nađene su dvije naušnice različitog tipa.

- Jedna od nađenih naušnica spada u tip naušnica sa koljencima. Na karičici od tanke bronzane ovalne žice uz petlju za zakopčavanje nalaze se koljenca od dvostrukog niza zrna rađenih u imitaciji granulacije - napisala je Miletićeva.

Druga naušnica je u obliku karičice od mesingane srebrene ovalne žice, nešto sužene pri krajevima i završena na jednom kraju petljom. Naušnica je bila ukrašena sa tri jagode loptastog oblika ukrašene tehnikom pseudogranulacije. Uz jagode, kao ukras, karičica je obavijena filigranom žicom i pripadaju varijanti naušnica iz devetog ili desetog vijeka nove ere, a prema mjestu nalaza, materijalu i izradi mogle bi biti i iz nešto kasnijeg perioda. Neposredno uz tumul sa srednjovjekovnim grobovima nalazi se skupina od pet stećaka, od čega četiri sanduka te jedan dobro očuvan sljemenik koji je ukrašen motivom mača dužine 135, širine osam i balčakom-rukohvatom od 28 centimetara.

Goran Olović (49), vlasnik zemljišta na kome se nalazi ovaj kompleks sa srednjovjekovnim grobovima i stećcima, groblje je otkrio kad je počeo orati parcelu radi sijanja. Plugovima je zakačio kamenu ploču. Pomjerio je i kad se vratio da vidi o čemu je riječ, utvrdio je da se radi o nadgrobnoj ploči na zidanom grobu u kome su se čak i kosti nazirale.

- Naravno, odmah sam prekinuo oranje i na tom dijelu imanja više oranja nema, tim prije što smatram da ima još grobova pa i dalje od mjesta koje sam otkrio. Sjećam se da su i kad smo dovodili struju kući, kopajući rupu za jedan od električnih stubova, radnici naišli na kosti koje su pokupljene i adekvatno zbrinute a stub postavljen i tu se i sada nalazi - kaže Olović. Ipak, kaže, ostao je gorak osjećaj da je poremećen nečiji grobni mir.

Značenje

Tumulus ili tumul je naziv za zemljanu ili kamenu humku. Drugi rašireni naziv je kurgan, za humke drugačijeg tipa. I jedno i drugo obilježava vještačko uzvišenje koje najčešće skriva grobove starih indoevropskih naroda, dok humke ovog tipa nisu nepoznate ni u Americi i na Dalekom istoku.

 

© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana